Literatura humorystyczna towarzyszy ludziom od wieków i pomaga nabrać dystansu do świata. Autorzy wykorzystują humor, aby bawić czytelników oraz pokazywać ludzkie słabości.
Od antycznych kpin do klasyki gatunku
Początki literatury humorystycznej sięgają starożytności. Już wtedy Arystofanes wyśmiewał polityków i filozofów. Jednak prawdziwy przełom przyniósł XVII wiek. Wówczas Miguel de Cervantes wydał powieść Don Kichot. Historia o błędnym rycerzu, który zwalcza zło i broni słabszych, do dziś uchodzi za jedną z najważniejszych parodii literackich.
Ponad sto lat później Jonathan Swift napisał Podróże Guliwera. Autor pokusił się o ostrą satyrę polityczną. Co ciekawe, czytelnicy potraktowali ją bardzo dosłownie. W efekcie wielu z nich szukało opisanych krain na mapach. Dziś książkę często uznaje się za bajkę, choć pierwotnie powstała jako lektura dla dorosłych.
Z kolei w Polsce mistrzem komizmu był Aleksander Fredro. Jego dzieła nadal zachwycają językiem i dynamiką. Ponadto pokazują, że komizm literacki świetnie opisuje ludzką naturę.
Literatura humorystyczna we współczesnym wydaniu
Współcześni autorzy również chętnie sięgają po ironię i absurd, albowiem książki humorystyczne odpowiadają na tempo życia oraz nadmiar informacji. Jednocześnie twórcy rezygnują z patosu i skupiają się na codziennych sytuacjach.
Dobrym przykładem jest Terry Pratchett i jego cykl satyrycznych powieści fantasy Świat Dysku. Autor w zabawny sposób pokazuje mechanizmy rządzące światem. Z kolei Douglas Adams łączy naukę z absurdem w Autostopem przez Galaktykę.
Na polskim rynku literackim wyróżnia się Joanna Chmielewska, której twórczość łączy elementy kryminału z dużą dawką humoru. Jej książki, często utrzymane w tonie czarnego humoru, dostarczają czytelnikom lekkiej, a zarazem wciągającej rozrywki.
Warto także zwrócić uwagę na współczesną literaturę dziecięcą. Na przykład amerykański pisarz Jeff Kinney stworzył serię Dziennik cwaniaczka. Autor pokazuje szkolną codzienność w krzywym zwierciadle. Dzięki temu młodzi czytelnicy łatwo utożsamiają się z bohaterem. Ponadto prosty język wzmacnia efekt komizmu. W rezultacie dzieci chętnie sięgają po powieści humorystyczne.
Spojrzeć na świat z dystansem…
Pisanie książek pełnych humoru to trudna sztuka. Jednak dobre powieści z tego gatunku nie tylko bawią, lecz także skłaniają do refleksji. Nie mówiąc już o tym, że ironia pomaga spojrzeć na świat z dystansem… Dlatego wartościowa literatura humorystyczna wciąż cieszy się uznaniem czytelników. Pozwala bowiem zachować równowagę oraz dostrzec sens w codzienności.
(AS)