Charakterystyka profilu kwasów tłuszczowych wybranych gatunków roślin włóknistych i zielarskich oraz możliwości ich modyfikacji poprzez ukierunkowane prace hodowlane

Marcin Praczyk¹, *Aleksandra Wawro²

Streszczenie
Kwasy tłuszczowe są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka – budują błony komórkowe, wspierają pracę mózgu i układu nerwowego. Organizm nie potrafi samodzielnie syntetyzować niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT), dlatego ich źródłem musi być dieta, bogata głównie w kwasy omega-3 (ALA) i omega-6 (LA). Naturalnym i skutecznym sposobem suplementacji NNKT są oleje roślinne zawierające także witaminę E i antyoksydanty, które dodatkowo wspomagają ochronę organizmu przed stresem oksydacyjnym. Profil kwasów tłuszczowych w nowych genotypach oleistych gatunków roślin włóknistych i zielarskich jest jednym z najważniejszych kierunków prac hodowlanych, gdyż pozwala łączyć wysoką wartość odżywczą z funkcjonalnością technologiczną. Wysoka zawartość NNKT w odmianach lnu, konopi siewnych, ostropestu czy kolendry umożliwia zwiększenie udziału bioaktywnych związków, co ma ogromne znaczenie dla dietoprofilaktyki i rozwoju żywności prozdrowotnej. Równocześnie badania nad zmiennością genetyczną i optymalizacją uprawy tych roślin pozwalają na opracowanie nowych źródeł naturalnych olejów roślinnych o pożądanym składzie kwasów tłuszczowych, wspierających zdrowie człowieka. Szczególnie istotne jest określenie relacji pomiędzy czynnikami środowiskowymi a profilem lipidowym roślin, co pozwala na dobór optymalnych warunków agrotechnicznych.

Summary
Fatty acids are essential for the proper functioning of the human body – they build cell membranes and support the activity of the brain and nervous system. The human organism is unable to synthesize essential unsaturated fatty acids (EFAs) on its own, therefore their source must be the diet, rich mainly in omega-3 (ALA) and omega-6 (LA) fatty acids. A natural and effective way of supplementing EFAs is through plant oils, which also contain vitamin E and antioxidants that additionally help protect the body against oxidative stress. The fatty acid profile in new genotypes of oilseed fibrous and herbal plants species is one of the most important directions of breeding work, as it allows the combination of high nutritional value with technological functionality. A high content of EFAs in cultivars of flax, hemp, milk thistle, or coriander enables an increased share of bioactive compounds, which is of great importance for dietoprophylaxis and the development of health-promoting food. At the same time, studies on genetic variability and the optimization of crop cultivation make it possible to develop new sources of natural plant oils with a desirable fatty acid composition, supporting human health. Particularly important is the determination of the relationship between environmental factors and the lipid profile of plants, which allows the selection of optimal agrotechnical conditions.

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.