Roślinne surowce radioprotekcyjne

Iwona Wawer^{1, 2}, *Katarzyna Paradowska²

Streszczenie
Roślinne surowce o działaniu radioprotekcyjnym mogą być stosowane zarówno w postaci żywności, żywności funkcjonalnej, jak i suplementów diety. Są potrzebne do ochrony przed skutkami promieniowania kosmicznego dla pilotów i astronautów, dla pacjentów poddanych działaniu promieniowania jonizującego oraz dla ludności mieszkającej na obszarach skażonych radioizotopami po katastrofach elektrowni jądrowych. Radioterapia jest jedną z podstawowych metod leczenia nowotworów. Promieniowanie jonizujące, oprócz skutecznego niszczenia komórek nowotworowych, uszkadza również zdrowe komórki wrażliwe na promieniowanie i negatywnie wpływa na ich funkcje. Dlatego kluczowa jest ochrona zdrowych komórek przed jego skutkami. Owoce i warzywa zawierają składniki o działaniu antyoksydacyjnym i radioprotekcyjnym. Są to m.in.: witaminy (A, C i E), flawonoidy (kwercetyna), karotenoidy (likopen). Wiele badań podaje, iż syntetyczne preparaty radioprotekcyjne wykazują toksyczność w większych dawkach i charakteryzują sią efektami ubocznymi. Stąd poszukiwania preparatów roślinnych, zwłaszcza wśród surowców medycyny tradycyjnej. W pracy przedstawiono wyniki szeregu badań dotyczących radioprotekcyjnych właściwości żywności (np. cebuli, czosnku), ekstraktów z ziół (np. bazylii, mięty), ekstraktów z owoców, szczególnie o ciemnym zabarwieniu (np. aronii) oraz znanych przypraw (szafran, kurkuma, pieprz).

Summary
Plant raw materials with radioprotective effects can be employed in a variety of forms, including food, functional foods, and dietary supplements. Such materials are required for the protection of pilots and astronauts from the effects of cosmic radiation, for patients undergoing treatment with ionising radiation, and for the general population residing in areas contaminated with radioisotopes following nuclear power plant disasters. Radiotherapy represents one of the primary methods of cancer treatment. In addition to its efficacy in eradicating malignant cells, ionising radiation also inflicts damage upon healthy, radiation-sensitive cells, thereby impairing their functions. It is therefore of paramount importance to safeguard healthy cells from its detrimental effects. Fruits and vegetables contain components that possess antioxidant and radioprotective effects. Such compounds include vitamins A, C and E, flavonoids (quercetin) and carotenoids (lycopene). A substantial body of evidence indicates that synthetic radioprotective agents are toxic at higher doses and have adverse effects. It is therefore unsurprising that there is a growing interest in plant preparations, particularly those used in traditional medicine. This paper presents the results of a number of studies on the radioprotective properties of foods (e.g. onions, garlic), herbal extracts (e.g. basil, mint), fruit extracts, especially dark-coloured fruit (e.g. chokeberries) and well-known spices (saffron, turmeric, pepper).

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.