Gradenigo’s syndrome as a rare complication of acute otitis media in a child – case study

Weronika Piotrowska¹, Piotr Kwast², *Lidia Zawadzka-Głos²

Streszczenie
Zespół Gradenigo (GS) jest rzadkim powikłaniem ostrego zapalenia ucha środkowego (OZUŚ) i definiowany jest jako triada objawów, na którą składają się: jednostronne ropne zapalenie ucha środkowego, ból w obszarze zaopatrywanym przez nerw trójdzielny oraz niedowład nerwu odwodzącego. Częstości występowania tego powikłania wynosi mniej niż 2 na 100 tys. przypadków OZUŚ. Zakrzepica zatoki jamistej (CST) jest rzadkim powikłaniem występującym najczęściej po przebytym zapaleniu zatok przynosowych, opisano jednak kilka przypadków zakrzepicy w przebiegu GS.
Prezentujemy przypadek 11-letniego chłopca z wywiadem przebytego ostrego zapalenia ucha środkowego, skierowanego do Kliniki Otolaryngologii Dziecięcej z innego ośrodka z powodu epizodu wymiotów, bólu głowy, zaburzeń czucia prawej połowy twarzy oraz podwójnego widzenia. W konsultacji tomografii komputerowej (TK) opisano cechy zakrzepicy zatoki jamistej. Wykonany rezonans magnetyczny (MRI) twarzoczaszki z kontrastem wykazał stan zapalny w obrębie szczytu piramidy kości skroniowej prawej z ropniem podokostnowym oraz zakrzepicę zatoki jamistej po stronie prawej. Kontynuowano rozpoczętą dożylną antybiotykoterapię ceftriaksonem i metronidazolem, dołączono enoksaparynę oraz wankomycynę. Pacjenta zakwalifikowano do antromastoidektomii i drenażu ucha prawego. W 5. dobie po operacji włączono leczenie warfaryną. Po osiągnięciu terapeutycznego INR, odstawiono enoksaparynę i wypisano pacjenta do domu do dalszego leczenia ambulatoryjnego. Okres okołooperacyjny przebiegał bez powikłań, ustąpiły bóle głowy i zaburzenia czucia. W 11. tygodniu od wypisu w MRI nie stwierdzono cech ropnia podokostnowego ani zakrzepicy zatoki jamistej. Porażenie nerwu odwodzącego całkowicie ustąpiło.
Choć obecnie zarówno zespół Gradenigo, jak i zakrzepica zatoki jamistej stanowią rzadkie rozpoznania, znajomość możliwych manifestacji klinicznych tych powikłań jest istotna nie tylko dla laryngologów, ale również dla pediatrów oraz specjalistów medycyny rodzinnej. Wczesna diagnoza i rozpoczęcie leczenia są kluczowe w zapobieganiu groźnym dla życia konsekwencjom.

Summary
Gradenigo’s syndrome (GS) is a rare complication of otitis media and is defined as a concomitant unilateral acute inflammation of the middle ear, facial pain in the region supplied by the trigeminal nerve and abducens nerve palsy. It occurs in less than 2 in 100 thousand cases of acute otitis media. Cavernous sinus thrombosis (CST) is a rare complication usually accompanying sinusitis, however a few cases of CST in the course of GS were described before.
We present a case of a 11-year old boy with a history of otitis media admitted to the Department of Pediatric Otolaryngology of a tertiary care center with vomiting, headache, unilateral paresthesia of the face and diplopia. Cavernous sinus thrombosis as well as inflammation of the temporal bone including the petrous apex with formation of a subperiosteal abscess was shown in CT and MRI scans. The patient was treated with ceftriaxone, metronidazole and vancomycin, as well as enoxaparin and warfarin. Antromastoidectomy of the right temporal bone was performed. The patient recovered gradually over the course of treatment with a complete resolution of CST in MRI and abducens nerve palsy after in clinical examination after 11 weeks of treatment.
Even though both Gradenigo’s syndrome and cavernous sinus thrombosis are rare entities the knowledge of their clinical manifestations is very helpful for both laryngologists, pediatricians and general practitioners. Early diagnosis and prompt introduction of treatment are crucial for successful treatment and avoiding dangerous sequelae.

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.