Skuteczność działania in vitro olejku melisowego (Oleum Melissae) na bakterie beztlenowe

*Anna Kędzia¹, Elżbieta Hołderna-Kędzia²

Streszczenie
Wstęp. Melissa officinalis L. należy do rodziny Lamiaceae. Roślina jest hodowana w wielu krajach Azji (Iranie, Turkiestanie), Ameryce Północnej, Europie i w Polsce. Osiąga wysokość ok. 1 m. Ma lśniące zielone liście o charakterystycznym zapachu oraz różowe albo białe kwiaty. Wytwarza olejek eteryczny, którego składnikami są: neral, geraniol, geranial, β-kariofylen, tymol, linalol, citronelol, cytronelal, octan geranylu, α-humulen, germakran D, n-eikozan, octan didydrocitronelolu, 5-cedranon, β-ocimen Z oraz β-ocimen E. Olejek wykazuje działanie przeciwzapalne i przeciwdrobnoustrojowe wobec bakterii, grzybów, wirusów i owadów.
Cel pracy. Celem badań była ocena aktywności olejku melisowego wobec bakterii beztlenowych.
Materiał i metody. Szczepy bakterii zostały wyizolowane z jamy ustnej. Badania objęły 32 szczepy bakterii beztlenowych i 8 szczepów wzorcowych. Bakterie beztlenowe zostały wyhodowane z materiałów pobranych od pacjentów z jamy ustnej. Ocenie wrażliwości poddano 40 szczepów należących do gatunków: Finegoldia magna (3), Micromonas micros (2), Peptostreptococcus anaerobius (1), Actinomyces odontolyticus (2), Propionibacterium acnes (2), Propionibacterium granulosum (2), Bacteroides fragilis (2), Bacteroides ureolyticus (2), Bacteroides vulgatus (1), Bifidobacterium breve (1), Fusobacterium nucleatum (3), Fusobacterium necrophorum (2), Parabacteroides distasonis (1), Prevotella bivia (1), Prevotella buccalis (2), Prevotella intermedia (2), Prevotella loescheii (1), Porphyromonas asaccharolytica (2). Wrażliwość (MIC) wymienionych bakterii beztlenowych na olejek melisowy badano metodą rozcieńczeń w agarze Brucella z dodatkiem 5% krwi baraniej, menadionu i heminy. Olejek rozpuszczano w DMSO (Serva), a następnie w jałowej wodzie destylowanej do uzyskania następujących stężeń: 2,0, 1,5, 1,0, 0,5, 0,25 i 0,06 mg/ml. Użyte hodowle zawierające 10⁵CFU/kroplę nanoszono na powierzchnię agaru aparatem Steersa. Podłoża zawierające olejek oraz bez niego (kontrola wzrostu szczepów) inkubowano w aerostatach zawierających mieszaninę gazów: 10% C0₂, 10% H₂i 80% N₂, katalizator palladowy i wskaźnik beztlenowości, w temperaturze 37°C przez 48 godzin. Za najmniejsze stężenie (MIC) olejku uznano takie, które całkowicie hamowało wzrost testowanych szczepów bakterii beztlenowych.
Wyniki. Uzyskane wyniki wskazują, że olejek melisowy był wysoce aktywny wobec wszystkich testowanych bakterii beztlenowych. Najbardziej wrażliwe okazały się Gram-dodatnie ziarniaki z gatunków: Finegoldia magna, Micromonas micros i Peptostreptococcus anaerobius oraz Gram-dodatnie pałeczki Actinomyces odontolyticus i Bifidobacterium breve (MIC < 0,06 mg/ml). Wzrost 92% Gram-dodatnich bakterii był hamowany w stężeniach < 0,06-0,25 mg/ml. Spośród Gram-ujemnych pałeczek najbardziej wrażliwe były Bacteroides vulgatus (MIC < 0,06 mg/ml). Szczepy z gatunków Prevotella bivia i Prevotella buccalis wykazały najmniejszą wrażliwość. MIC dla tych szczepów wynosiło 1,0 mg/ml. Jednak 47% badanych szczepów hamowały stężenia olejku w zakresie stężeń < 0,06-0,25 mg/ml.
Wnioski. Olejek melisowy wykazał wysoką aktywność wobec wszystkich testowanych bakterii. Beztlenowe bakterie Gram-dodatnie były bardziej wrażliwe niż bakterie Gram-ujemne.

Summary
Introduction. Melissa officinalis L. is a member of family Lamiaceae. The plant a widely cultivated in many countries of Asia (Iran, Turkiestan), North America, Europe and Poland. It growth to 1 m high. Leaves are green with characteristic smell of lemon and flowers are white or pink. The plant produce of essential oil which the components are: neral, geraniol, geranial, β-caryophyllene, tymol, linalol, citronellol, cytronellal, geranyl acetate, α-humulene, germacrane D, n-eikosane, didydrocitronellolacetate, 5-cedranone, β-ocimene Z and β-ocimene E. The oil is used in therapy. It showed antiinflammatory and antymicrobial activity towards bacteria, fungi, viruses and insects.
Aim. The aim of this study was to evaluate the activity of melissa oil against anaerobic bacteria.
Material and methods. The bacterial strains were isolated from oral cavity. A total 32 strains anaerobes and 8 standards strains were investigated. The melissa oil (Semifarm) was dissolved in DMSO and distilled water to obtained a final concentrations of 2.0, 1.0, 0.5, 0.25, 0.12 and 0.06 mg/ml. The inoculums containing 10⁵ CFU/spot was seeded with Steers replicator upon the surface of agar with or without essential oil (bacterial strains growth control). Incubation was performed in anaerobic conditions in anaerobic jar, in 37°C for 48 hrs. The MIC was defined as the lowest concentrations of melissa oil inhibiting the growth of the tested anaerobes.
Results. The results showed, that the melissa oil presented high antibacterial activity against all tested anaerobes. The most susceptible from Gram-positive bacteria were the cocci from the genus of Finegoldia magna, Micromonas micros and Peptostreptococcus anaerobius and Gram-positive rods Actinomyces odontolyticus and Bifidobacterium bivia (MIC < 0.06 mg/ml). The 92% of Gram-positive bacteria was inhibited in concentrations < 0.06-0.25 mg/ml. From Gram-negative rods the most susceptible was the Bacteroides vulgatus (MIC < 0.06 mg/ml). The strains from genus of Prevotella bivia and Prevotella buccalis were the lowest sensitive. The minimal inhibitory concentration for these strains was 1.0 mg/ml. But 47% of this strains was inhibited by concentrations in range < 0.06-0.25 mg/ml.
Conclusions. The melissa oil showed high activity against all tested anaerobic bacteria, The Gram-positive bacteria were the most susceptible to tested oil than Gram-negative anaerobic rods.

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.