Werbena lekarska (Verbena officinalis L.) – charakterystyka botaniczna, skład chemiczny, znaczenie lecznicze, badania aktywności biologicznej oraz badania biotechnologiczne

*Paweł Kubica¹, Agnieszka Szopa¹, Jakub Dominiak², Maria Łuczkiewicz², Halina Ekiert¹

Streszczenie
Werbena lekarska (Verbena officinalis L.) jest stosunkowo nowym farmakopealnym gatunkiem w oficjalnym lecznictwie europejskim, w tym w lecznictwie polskim. Monografia Verbena herb figuruje w Farmakopei Europejskiej (wyd. 6) od roku 2008, także w tłumaczeniach tego dokumentu na języki narodowe państw członkowskich Unii Europejskiej, w tym w Farmakopei Polskiej (wyd. VIII). W pracy przedstawiono charakterystykę botaniczną omawianego gatunku. Zaprezentowano aktualny stan badań naukowych dotyczących składu chemicznego ziela. Surowiec ten jest bogatym źródłem głównie irydoidów, glikozydów fenylopropanoidowych, flawonoidów i terpenów. Znaczną część artykułu poświęcono zastosowaniom leczniczym rośliny oraz przeglądowi badań aktywności biologicznej, które wykazały działanie przeciwutleniające, przeciwdrobnoustrojowe, przeciwzapalne i przeciwnowotworowe. Badania te potwierdzają znane od dawna w tradycyjnej medycynie europejskiej i chińskiej możliwe zastosowania lecznicze surowca. Zwrócono ponadto uwagę na ważną pozycję werbeny lekarskiej w przemyśle spożywczym oraz kosmetycznym, ze względu na właściwości przeciwutleniające, przeciwbakteryjne i przeciwzapalne oraz obecność w roślinie olejku eterycznego o atrakcyjnej kompozycji zapachowej. Przedstawiono również stan badań biotechnologicznych tego gatunku. Badania w tym zakresie prowadzone są głównie przez dwa współpracujące zespoły badawcze w Polsce – Zakład Botaniki Farmaceutycznej Wydziału Farmaceutycznego Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Zakład Farmakognozji Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego.

Summary
Common vervain (Verbena officinalis L.) is a relatively new pharmacopoeial species in official European and also in Polish therapy. “Verbena herb” monograph has been included in the European Pharmacopoeia from 2008 i.e. from Ph. Eur. 6^th, and in national translations of this document in EU member countries, including Polish Pharmacopoeia VIII. The current paper presents botanical characteristics of this species. It reviews current knowledge on chemical composition of common verbena herb, which is a rich source mostly of iridoids, phenylpropanoids glucosides, flavonoids and terpenes. A large part of the article summarizes medicinal uses of the plant and professional pharmacological studies which showed antioxidant, antimicrobial, anti-inflammatory and anticancer actions of verbena herb compounds. Those studies confirmed its medicinal uses long known in European folk medicine and in Chinese medicine. In addition, it was emphasized that the common vervain plays an important role in food and cosmetic industries, especially due to its antioxidant, antibacterial and anti-inflammatory properties and the presence of essential oil with an attractive fragrance composition. This paper presents also state of biotechnological studies of this species. The studies in this field are carried out by two cooperating research teams in Poland: Department of Pharmaceutical Botany, Faculty of Pharmacy, Collegium Medicum, Jagiellonian University and Department of Pharmacognosy, Medical University of Gdańsk.

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.