Defekty rozwojowe szkliwa u młodzieży w wieku 18 lat w Polsce: rozpowszechnienie i wybrane czynniki socjodemograficzne. Badania przekrojowe**

*Dorota Olczak-Kowalczyk¹, Anna Turska-Szybka¹, Dariusz Gozdowski², Urszula Kaczmarek³

Streszczenie
Wstęp. Brak aktualnych badań epidemiologicznych utrudnia ocenę skali problemu zdrowotnego, jakim są defekty rozwojowe szkliwa u młodzieży w Polsce.
Cel pracy. Ocena występowania defektów rozwojowych szkliwa w uzębieniu stałym u osób w wieku 18 lat w Polsce z uwzględnieniem wpływu wybranych czynników socjodemograficznych.
Materiał i metody. Do badań przekrojowych w 2017 roku kwalifikowano osoby w wieku 18 lat uczęszczające do szkół w 16 województwach Polski, wyłonionych losowaniem wielowarstwowym. Czynniki socjodemograficzne (płeć, miejsce zamieszkania, poziom wykształcenia rodziców, status ekonomiczny) oceniano badaniem ankietowym. Stan uzębienia z zastosowaniem DDE Index w modyfikacji Clarksona i wskaźnika Deana oceniali lekarze dentyści po szkoleniu i kalibracji. Przed rozpoczęciem badań uzyskano zgodę Komisji Bioetycznej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego (KB/134/2017 z dnia 6.06.2017 r.).
Wyniki. Zbadano 1611 osób (52,6% dziewcząt, 50,5% mieszkańców wsi). Defekty rozwojowe szkliwa zębów obserwowano u 16,3%, najczęściej o charakterze zmętnień ograniczonych (10,4%). U 2,7% osób kwalifikowano je jako fluorozę, najczęściej wątpliwą. Defekty częściej dotyczyły przyśrodkowych zębów siecznych i pierwszych zębów przedtrzonowych szczęki niż pozostałych zębów. U 2,5% badanych były to wady pojedynczych zębów, u 0,6% obejmowały całe uzębienie. Defekty nieklasyfikowane jako fluoroza występowały częściej u osób płci męskiej. Istniały istotne statystycznie różnice w częstości występowania defektów między województwami. Najczęściej obserwowano je w województwach położonych w południowej części kraju. Nie miały natomiast wpływu inne czynniki socjodemograficzne.
Wnioski. Przewaga występowania zmętnień ograniczonych wskazuje na duże znaczenie czynników miejscowych w etiologii defektów rozwojowych szkliwa zębów stałych w Polsce. Rzadko spotykaną wadą jest fluoroza zębów. Brak znaczenia czynników socjoekonomicznym i zróżnicowanie występowania DDE w różnych regionach Polski wskazują na potrzebę badań identyfikujących czynniki ryzyka związane z położeniem geograficznym.

Summary
Introduction. There has been a lack of current epidemiological data regarding the prevalence of developmental defects of enamel in Polish adolescents.
Aim. To evaluate the prevalence of developmental defect of enamel in the permanent dentition in the population of adolescents aged 18 years old, including the impact of selected sociodemographic factors.
Material and methods. A cross-sectional study conducted in 2017 covered adolescents aged 18 years old attending schools in 16 Polish voivodeships, selected by stratified sampling. Sociodemographic factors such as sex, place of residence, parents’ education level and subjective economic status were collected with a survey. The condition of enamel was assessed with the use of DDE Index modified by Clarkson and Dean’s Indicator by dentists specially trained and calibrated for this study. Prior to its initiation, the study was approved by the Bioethics Committee of the Medical University in Warsaw (Ref. No.: KB/134/217 of 6.06.217).
Results. A total of 1611 adolescents were examined (with 52.6% female and 50.5% were residents of rural areas). Developmental defects of enamel were identified in 16.3% of the participants of the study, most frequently in the form of demarcated opacities (10.4%). In 2.7%, they were classified as fluorosis, most frequently questionable. Maxillary central incisors and first premolars were most frequently affected. In 2.5% of the examined adolescents, the defects involved single teeth, whereas in 0.6% the defects were generalised. Defects not classified as fluorosis were more commonly identified in males. There were statistically significant differences in the prevalence between voivodeships, with defects most commonly observed in participants from southern voivodeships. No other sociodemographic factors, however, were identified as significant.
Conclusions. The highest prevalence of demarcated opacities suggests the significance of local factors in the aetiology of developmental enamel defects of permanent dentition in Poland. Fluorosis is a rarely encountered entity. The lack of the significance of sociodemographic factors and the regional differences in the prevalence of developmental defects of enamel suggest the need for further research, aimed at identifying geographical risk factors.

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.