Wrażliwość bakterii beztlenowych na olejek anyżowy (Oleum anisi)

*Anna Kędzia¹, Andrzej W. Kędzia²

Streszczenie
Wstęp. Anyżek (Pimpinella anisum L.) należy do rodziny Apiaceae. Roślina występuje w Chinach, Iranie, Indiach i Ameryce. Ma zielone lancetowate liście, białe kwiaty oraz owoce barwy zielonożółtej. Owoce wykorzystywane są do produkcji olejku. Olejek anyżowy jest szeroko stosowany w medycynie ludowej, a także do wytwarzania żywności, kosmetyków i środków leczniczych. Owoce zawierają 6-30% olejku eterycznego. Jego głównymi składnikami są: trans-anetol, estragol, eugenol, linalol, α-terpineol, cis-anetol, aldehyd anyżowy, kumaryny, metylochawikol, skopoletyna, umbeliferon, estrole i poliacetyleny.
Cel pracy. Celem badań była ocena przeciwdrobnoustrojowej aktywności olejku anyżowego wobec bakterii beztlenowych wyizolowanych z jamy ustnej i górnych dróg oddechowych.
Materiał i metody. Ogółem badaniom poddano 54 szczepy bakterii beztlenowych z rodzajów: Porphyromonas, Prevotella, Bacteroides, Parabacteroides, Fusobacterium, Tannerella, Finegoldia, Parvimonas, Peptostreptococcus, Actinomyces, Propionibacterium i Bifidobacterium, a także 8 szczepów wzorcowych – Bacteroides fragilis ATCC 25285, Porphyromonas asaccharolytica ATCC 29743, Peptostreptococcus anaerobius ATCC 27337, Fusobacterium nucleatum ATCC 25586, Finegoldia magna ATCC 29328, Parabacteroides distasonis ATCC 8503, Propionibacterium acnes ATCC 11827 oraz Actinomyces odontolyticus ATCC 17929. Wrażliwość (MIC) oznaczano metodą seryjnych rozcieńczeń w agarze Brucella zawierającym 5% krwi baraniej, menadion i heminę. Inokulum zawierające 10⁶CFU na kroplę nanoszono aparatem Steersa na powierzchnię agaru zawierającego badany olejek lub bez niego (kontrola wzrostu szczepów). Inkubację płytek prowadzono w warunkach beztlenowych w anaerostatach zawierających mieszaninę gazów: 10% C0₂ , 10% H₂ i 80% N₂ , katalizator palladowy i wskaźnik beztlenowości, w temp. 37°C przez 48 godz. MIC określano jako najmniejsze rozcieńczenie olejku, które całkowicie hamowało wzrost bakterii beztlenowych.
Wyniki. Wyniki wskazują, że najbardziej wrażliwe na olejek anyżowy spośród Gram-ujemnych bakterii beztlenowych były szczepy Tannerella forsythia (MIC 0,5-< 0,12 mg/ml), Fusobacterium necrophorum, Bacteroides vulgatus i Bacteroides uniformis (MIC = 25 mg/ml). Szczepy z gatunków Prevotella bivia i Parabacteroides distasonis były najmniej wrażliwe na olejek. Wzrost tych bakterii był hamowany przez stężenia wynoszące > 2,0 mg/ml. Olejek anyżowy był bardziej aktywny wobec Gram-dodatnich pałeczek i ziarniaków w porównaniu z Gram-ujemnymi bakteriami beztlenowymi.
Wnioski. Olejek anyżowy był bardzo aktywny wobec wszystkich testowanych bakterii beztlenowych. Najbardziej wrażliwe okazały się szczepy z gatunku Tannerella forsythia, Fusobacterium necrophorum, Bacteroides vulgatus i Bacteroides uniformis. Gram-dodatnie pałeczki i ziarniaki charakteryzowały się wyższą wrażliwością na olejek anyżowy w porównaniu z beztlenowymi Gram-ujemnymi pałeczkami.

Summary
Introduction. Anise (Pimpinella anisum L.) belong to Apiaceae family. The plant is distributed in China, Iran, Indie and America. The fruits green' lanceoled leaves, white flowers and green-yellow seeds. The fruits are used to produce an essential oils. The anise oil is widely used in folk medicine, food, cosmetic and pharmaceutical industries. The fruits consists of 6-30% volatile oil. Its the major components are trans-anethole, estragol, eugenol, linalool, α-terpineol, cis-anethole, anisaldehyde, coumarins, methylchavikol, scopoletin, umbelliferone, estrols and polyacetylenes.
Aim. The aim of this study was to determine the antimicrobial activity of anise oil against anaerobic bacteria isolated from oral cavity and upper respiratory tract.
Material and methods. A total 54 strains of anaerobic bacteria and 8 standards strains from genera Porphyromonas, Prevotella, Bacteroides, Parabacteroides, Fusobacterium, Tannerella, Finegoldia, Peptostreptococcus, Actinomyces, Propionibacterium, Bifidobacterium and 8 standards strains Bacteroides fragilis ATCC 25285, Porphyromonas asaccharolytica ATCC 29743, Peptostreptococcus anaerobius ATCC 27337, Fusobacterium nucleatum ATCC 25586, Finegoldia magna ATCC 29328, Parabacteroides distasonis ATCC 8503, Propionibacterium acnes ATCC 11827 and Actinomyces odontolyticus ATCC 17929 were investigated.
The susceptibility (MIC) was determined by the two-fold of plate dilution method in Brucella agar supplemented with 5% defibrinated sheep blood, menadione and hemin. The inoculum containing 10⁶ CFU/spot was seeded with Steers replicator upon the surface of agar containing testing oil and free oil (the strains growth control). Incubation the plates was performed in anaerobic conditions in anaerobic jars with 10% CO₂, 10% H₂ and 80% N₂. The MIC was considered to be the last dilution that did not bacterial colonial growth.
Results. The results showed, that the most susceptible to oils from Gram-negative anaerobes were the strains of Tannerella forsythia (MIC 0.5-< 0.12 mg/ml), Fusobacterium necrophorum, Bacteroides vulgatus and Bacteroides uniformis (MIC = 25 mg/ml). The strains from genus of Prevotella bivia and Parabacteroides distasonis were the lowest sensitive. The growth of the strains was inhibited by concentration > 2.0 mg/ml. The anise oil was more active against Gram-positive rods and cocci then Gram-negative anaerobic bacteria.
Conclusions. The anise oil was very active against all bacterial strains tested. The most susceptible to oil was the strains from genus Tannerella forsythia, Fusobacteria necrophorum, Bacteroides vulgatus and Bacteroides uniformis. The Gram-positive-rods and cocci was more susceptible to anise oil then anaerobic Gram-negative rods.

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.