Zawartość lipidów i olejku eterycznego oraz właściwości biologiczne nasion czarnuszki siewnej (Nigella sativa L.)

*Tadeusz Wolski^{1, 2}, Agnieszka Najda², Katarzyna Wolska-Gawron³

Streszczenie
Do najważniejszych gatunków mających zastosowanie jako rośliny przyprawowe i lecznicze zaliczamy czarnuszkę siewną (Nigella sativa L.), czarnuszkę damasceńską (Nigella damascena L.) i czarnuszkę polną (Nigella arvensis L.). Wymienione gatunki są roślinami uprawianymi w krajach stref podzwrotnikowych o klimacie umiarkowanym i subtropikalnym. W Polsce uprawiana jest wyłącznie czarnuszka siewna (Nigella sativa L.), dobrze plonująca w południowych rejonach Polski. Natomiast czarnuszka damasceńska znajduje zastosowanie w przemyśle kosmetycznym do produkcji luksusowych perfum. Czarnuszka siewna (Nigella sativa L.) jest rośliną jednoroczną o łodydze wzniesionej do 40 cm wysokości. Uprawia się ją wyłącznie z siewu gruntowego; na 1 ha wysiewa się od 5 do 20 kg nasion. Plon nasion czarnuszki siewnej zależy od żyzności gleby. Nasiona zachowują zdolność kiełkowania przez okres 2-3 lat. Głównym składnikiem lipidów są niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT). Skład jakościowy i ilościowy olejku eterycznego zależy od pochodzenia i metod jego otrzymywania. Nasiona czarnuszki siewnej oraz otrzymywane z nich preparaty galenowe wykazują wielokierunkowe działanie farmakologiczne, w tym działanie przeciwgrzybicze i przeciwbakteryjne. Składniki olejku eterycznego wspomagają także działanie antybiotyków: streptomycyny i gentamycyny, a izolowany z nasion tymochinon działa choleretycznie i przeciwdrobnoustrojowo.

Summary
The main species used as spice plants and herbs are Nigella sativa L. (black cumin), Nigella damascena L. and Nigella arvensis L. The mentioned species are plant grown in the countries located in subtropical zones temperate and subtropical climate. In Poland, only black cumin is grown and it yells good in the southern parts of the country. Nigella damascena L. is used in cosmetic industry in the production of luxury perfumes. Black cumin is an annual plant with the erect stem up to 40 cm high. It is grown only by ground sowing; on 1 ha 5 up to 20 kg of seeds is sown. The yield of black cumin depends on the soil fertility. Seeds preserve the germination ability for 2-3 years. The main component of lipids is essential unsaturated fatty acids (UFA). Qualitative and quantitative composition of essential oils depends on their origin and methods of obtaining. Seeds of black cumin and galenicals obtained from them show multidirectional biological activities, e.g. antifungal and antibacterial. The substances including in ethereal oil support also the activity of antibiotics: streptomycin and gentamycin. Thymochinon isolated from seeds shows anticholestatic and antimicrobial activity.

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.