The impact of social determinants on the knowledge and attitudes of Polish society regarding transplantation

Anna Antas¹, Jan Juzwiszyn¹, Magdalena Matuszewska¹, Magdalena Milan¹, *Mariusz Chabowski^{1, 2}, Dariusz Janczak^{1, 2}

Streszczenie
Wstęp. Transplantacja stanowi jedno z większych wyzwań współczesnej medycyny. Najczęściej przeszczepiane współcześnie narządy to nerki, wątroba i serce.
Cel pracy. Określenie wpływu uwarunkowań społecznych, takich jak płeć, wiek i wykształcenie, na wiedzę i postawy społeczeństwa polskiego wobec transplantacji.
Materiał i metody. Respondentami anonimowej ankiety internetowej było 200 osób (59 mężczyzn oraz 141 kobiet) w grupach wiekowych 18-25 lat (127 osób), 26-40 lat (44 osoby), 41-50 lat (12 osób) oraz 50 i więcej (17 osób). Jedynie 3 osoby nie posiadały wykształcenia, 87 osób posiadało wykształcenie średnie i aż 110 osób – wyższe. W badaniu wykorzystano metodę anonimowej autorskiej ankiety. Ankieta składała się z zamkniętych pytań jednokrotnego i wielokrotnego wyboru. Czas trwania badania obejmował okres od grudnia 2015 r. do marca 2016 r.
Wyniki. Analiza uzyskanych wyników badań prowadzi do wniosku, że społeczeństwo polskie prezentuje przeciętny poziom wiedzy na temat transplantacji, jednak wysoki odsetek osób wyraża chęć zostania dawcami szpiku kostnego i komórek macierzystych (38% kobiet i 24% mężczyzn), oddania narządów lub tkanek osobie bliskiej (90% kobiet i 83% mężczyzn) i obcej (75% kobiet i 69% mężczyzn), a także przekazania organów zmarłej osoby bliskiej (90% kobiet i 83%), co świadczy o pozytywnym nastawieniu do transplantacji. W szczególności, zarówno jeśli chodzi o wiedzę, jak i pozytywne postawy, dominują kobiety. Analiza wyników przeprowadzonych badań wykazała, że najstarsi respondenci z grupy wiekowej 50+ posiadali największą wiedzę w zakresie transplantacji, ale wykazali się najmniej pozytywnymi postawami wobec niej. Zmienna wykształcenia wprawdzie wpływała na wyniki badań, jednakże 200-osobowa grupa badana reprezentowana była jedynie przez osoby z wyższym i średnim wykształceniem oraz 3 osoby bez wykształcenia.
Wnioski. W działaniach mających na celu podniesienie poziomu wiedzy oraz zmianę postaw społecznych w zakresie transplantacji należałoby położyć nacisk na kampanie społeczne, programy edukacyjne i popularnonaukowe, które będą poruszały zagadnienia dotyczące dawstwa, problemów ludzi oczekujących na przeszczepy i po przeszczepach, komunikowania otoczeniu swoich pogla?do?w dotycza?cych moz?liwos?ci bycia dawca? narządów. Ponadto, należałoby podjąć działania zmierzające do podniesienia poziomu wiedzy i empatii personelu medycznego, w szczególności w zakresie kwalifikowania pacjentów do dawstwa i prowadzenia rozmów z rodzinami takich pacjentów, czy też popularyzowania wiedzy na temat donacji i oświadczeń woli. Koniecznym wydaje się również przeprowadzenie dalszych badań w celu pogłębienia rozpoznania problemu na szerszej próbie, poszerzonych o inne wskaźniki społeczne takie jak stan cywilny, miejsce zamieszkania, pochodzenie czy status majątkowy. Wiedza i wnioski uzyskane z takich badań mogą się okazać bardzo istotne dla dalszego rozwoju transplantologii, a w konsekwencji do wzrostu liczby wykonywanych w Polsce przeszczepień.

Summary
Introduction. Transplantation is the one of the most challenging procedures of modern medicine. The kidneys, the liver and the heart are the most commonly transplanted organs.
Aim. To evaluate the impact of selected social determinants: age, gender and education on the knowledge and attitudes regarding transplantation among Poles.
Material and methods. The study involved 59 men and 141 women (200 respondents in total) in four age groups: 18-25 (127 people), 26-40 (44 people), 41-50 (12 people) and over 50 (17 people). Only 3 respondents had primary education, 87 had secondary education, and 110 – higher education. The anonymous survey used in the study consisted of closed single and multiple choice questions. The study was conducted between December 2015 and March 2016.
Results. The level of knowledge on transplantation among Polish people is average. However, study results indicate general positive attitudes towards transplantation: a high percentage of participants reported willingness to become bone marrow and stem cell donors (38% of women and 24% of men) and organ and tissue donors to family members or friends (90% of women and 83% of men) or to a person they do not know (75% of women and 69% of men). The respondents also accepted organ donation from their deceased relatives (90% of women and 83% of men). Women were found to have generally better knowledge and more positive attitudes towards transplantation. Respondents in the oldest age group, 50 years and over, had the best knowledge on transplantation, yet their attitudes were the most negative. The education variable influenced both the knowledge and attitudes, however the vast majority of participants had secondary and high education, with only 3 participants having primary education.
Conclusions. Actions aimed at increasing knowledge and awareness regarding transplantation should be focused on social campaigns, educational programmes and popular science programmes, which would be targeted at a wide audience and touch on issues related to donation, problems of people who await transplants or who underwent transplantation and the need to communicate one’s consent or objection to organ donation. What is more, actions should be undertaken to increase the level of knowledge and empathy among the medical personnel. In particular, they should be trained to classify patients as organ donors, talk with donors’ families and popularise knowledge on donation and declarations of intent. Further studies should be conducted for a more comprehensive analysis of the problem on larger samples including other determinants, such as marital status, place of residence, material status and social background. Results and conclusions of such studies might be crucial for further development of transplantation medicine and consequently lead to an increase in the number of transplantations performed in Poland.

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.