Program przeszczepiania wątroby na Górnym Śląsku – 12 lat doświadczeń

Robert Król¹, *Jacek Pawlicki¹, Henryk Karkoszka², Joanna Musialik^{2, 3}, Wojciech Wystrychowski¹, Adam Kurek¹, Joanna Badura¹, Sylwia Sekta^{4, 5}, Jacek Ziaja¹, Grzegorz Oczkowicz¹, Artur Caban¹, Grzegorz Budziński¹, Tomasz Cierniak¹, Daniel Bula¹, Anna Kunsdorf-Wnuk⁵, Włodzimierz Mazur⁶, Anna Boroń-Kaczmarska⁷, Marek Hartleb⁸, Andrzej Więcek², Lech Cierpka¹

Streszczenie
Wstęp. Przeszczepienie wątroby jest obecnie jedyną skuteczną metodą leczenia schyłkowej niewydolności wątroby. Liczba chorych oczekujących na transplantację w Polsce sukcesywnie wzrasta. Dlatego 12 lat temu uruchomiono program przeszczepiania wątroby w SP Szpitalu Klinicznym im. Andrzeja Mielęckiego w Katowicach.
Cel pracy. Przedstawiono rozwój i wyniki programu przeszczepiania wątroby na Górnym Śląsku.
Materiał i metody. Pierwszą operację przeszczepienia wątroby w Katowicach wykonano 16 października 2005 roku u 54-letniej chorej z pierwotną żółciową marskością wątroby. Do końca 2016 roku przeprowadzono 287 transplantacji wątroby u 268 biorców. Średni wiek biorców wyniósł 48,7 ± 12,4 roku. 39,6% z nich stanowiły kobiety, a 60,4% mężczyźni. Stopień niewydolności wątroby w dniu operacji oceniono w skali MELD na 17,2 ± 8,1 punktu, a w skali Childa-Pugha – 10,1 ± 2,4 punktu. Najczęstszymi wskazaniami do transplantacji były: marskość alkoholowa i toksyczna (19,5%), pozapalna wirusowa (18,5%) oraz rak wątrobowokomórkowy (18,1%).
Wyniki. Do końca 2016 roku zmarło 62 biorców wątroby (23,1%), w tym 25 (9,3%) we wczesnym okresie po transplantacji. Przyczyną wczesnego zgonu najczęściej był wstrząs krwotoczny, a późnego – zakażenie. Pięcioletnie przeżycie pacjentów wyniosło 78%, a przeszczepionej wątroby – 72%. Łącznie wykonano 19 retransplantacji (6,6%). Najczęstszym wskazaniem była martwica dróg żółciowych na tle niedokrwiennym. U 95 biorców (33,1%) rozwinęły się powikłania. Najczęstszymi były powikłania żółciowe – 38 (13,2%). Pośród nich dominowały zwężenia dróg żółciowych. Zaledwie u 1,4% pacjentów doszło do przecieku żółci. Powikłania krwotoczne wystąpiły u 36 pacjentów (12,5%), a naczyniowe – u 37 (12,9%).
Wnioski. W ciągu 12 lat prowadzenia programu przeszczepiania wątroby ośrodek katowicki znalazł swoje istotne miejsce na transplantacyjnej mapie Polski. Roczna liczba operacji sukcesywnie wzrasta, a przeżycie chorych i przeszczepionych wątrób nie odbiega od wyników światowych.

Summary
Introduction. Liver transplantation is recognized as the only curative treatment for end-stage liver disease. In Poland, the number of patients in need of liver transplantation has been on the persistent rise for the last two decades. As a remedy, 12 years ago a liver transplant programme was established at the Mielecki Hospital of the Medical University of Silesia in Katowice.
Aim. Presentation of the development and results of the liver transplantation programme in Upper Silesia.
Material and methods. First orthotopic liver transplantation (OLTx) in Katowice was performed on October 16^th, 2005 in a 54 year-old female patient with primary biliary cirrhosis. Until the end of 2016 287 liver transplant procedures have been performed in 268 graft recipients – 39.6% women and 60.4% men, aged 48.7 ± 12.4. The severity of liver failure assessed prior to transplantation with the MELD and Child-Pugh scores was 17.2 ± 8.1 and 10.1 ± 2.4, respectively. The main indications for the OLTx were: alcoholic and toxic cirrhosis (19.5%), viral hepatitis (18.5%) and hepatocellular carcinoma (18.1%).
Results. 62 liver graft recipients (23.1%) have died till the end of 2016, with 25 deaths occurring in the early post-transplant period. Hemorrhagic shock was the most frequent cause of the early death, while infection was a dominant cause of the late mortality. The 5-year patient survival and graft survival were 78 and 72%, respectively. Post-transplant complications were observed in 95 patients, with preponderance of the biliary problems – in 38 patients (13.2%). Among those biliary stricture was the most frequent one, whereas bile leakage was observed in only 1.4% cases. Hemorrhagic complications were found in 36 patients (12.5%) and vascular complications in 37 cases (12.9%). In total, 19 re-transplantations were performed (6.6% of OLTx), mostly due to ischemic necrosis of the bile duct.
Conclusions. During the 12 years of the liver transplantation programme, the Katowice Center achieved an important and respected position on the transplant map of Poland. The annul number of OLTx procedures increases steadily and treatment outcomes do not differ from the international data.

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.