Oral glucose tolerance test as a screening tool in diagnostics of steroid-induced glucose intolerance – preliminary report

*Karolina M. Nowak¹, Katarzyna Romanowska-Próchnicka^{2, 3}, Katarzyna Bornikowska¹, Wojciech Zgliczyński¹, Lucyna Papierska¹

Streszczenie
Wstęp. Glikokortykoidy (GKS) wykorzystywane są w leczeniu wielu schorzeń, między innymi chorób układowych tkanki łącznej. Niestety, wywołują one również wiele działań niepożądanych, w tym zaburzenia metabolizmu glukozy. Z uwagi na to, że stan przedcukrzycowy i cukrzyca prowadzą do makro- i mikroangiopatii, niezmiernie ważne jest, by prawidłowo rozpoznawać i leczyć te zaburzenia. Obecne wytyczne dotyczące rozpoznawania cukrzycy u pacjentów przewlekle leczonych steroidami zalecają wykonywanie przesiewowych oznaczeń stężenia glukozy na czczo, podczas gdy GKS powodują głównie hiperglikemie poposiłkowe.
Cel pracy. Ocena przydatności doustnego testu obciążenia glukozą jako testu przesiewowego w diagnostyce zaburzeń gospodarki węglowodanowej wśród pacjentów przewlekle leczonych glikokortykosteroidami (powyżej 3 miesięcy), u których nie stwierdzono stanu przedcukrzycowego lub cukrzycy przed włączeniem do badania. Drugim celem badania było zaobserwowanie zależności pomiędzy występowaniem nieprawidłowości w metabolizmie glukozy indukowanej steroidami a czasem leczenia, dawką i rodzajem glikokortykoidu, BMI, WHR, procentową zawartością tkanki tłuszczowej (tułowia i całkowitą), HbA1c, HOMA-IR, Matsuda Index i wywiadem rodzinnym w kierunku cukrzycy.
Materiał i metody. U 30 pacjentów z układową chorobą tkanki łącznej wykonano OGTT. Wszyscy uczestnicy badania odbyli ocenę kliniczną i biochemiczną, a następnie zostali podzieleni na dwie grupy. Do grupy I zakwalifikowano 10 chorych, u których stwierdzono nieprawidłową tolerancję glukozy lub cukrzycę, a do grupy II 20 badanych z prawidłowym metabolizmem glukozy. Wykonano analizę statystyczną i porównano obie grupy, wykorzystując program STATA 13.
Wyniki. U 26% badanych stwierdzono upośledzoną tolerancję glukozy lub cukrzycę dopiero na podstawie OGTT. Nie wykazano różnic pomiędzy grupami w: czasie steroidoterapii, aktualnej dawce dobowej i rodzaju steroidu, BMI, WHR, całkowitej procentowej zawartości tkanki tłuszczowej i procentowej zawartości tkanki tłuszczowej tułowia oraz wskaźniku insulinooporności HOMA. Co zaskakujące, to w grupie z zaburzeniami tolerancji glukozy stwierdzono znamiennie niższą kumulacyjną dawkę steroidu.
Wnioski. Wyniki prezentowanego badania pokazują, iż w grupie pacjentów leczonych przewlekle glikokortykoidami, opieranie diagnostyki cukrzycy jedynie na oznaczaniu stężeń glukozy na czczo jest nieprzydatne. Zaburzeń tych nie przewidują również: BMI, WHR, czas steroidoterapii, dawka i rodzaj glikokortykoidu, wskaźnik HOMA czy wywiad rodzinny w kierunku cukrzycy. Rekomendujemy wykonanie doustnego testu obciążenia glukozą u wszystkich pacjentów leczonych glikokortykoidami powyżej 3 miesięcy, gdyż w tej grupie pacjentów jest to najskuteczniejsze badanie przesiewowe.

Summary
Introduction. Glucocorticoids (GCS) are used in chronic treatment of many connective tissue diseases, however they can also cause many adverse events such as impairment in glucose metabolism. Since pre-diabetes or diabetes lead to macro- and microangiopathy it is crucial to properly detect and manage these conditions. The current guidelines recommend to screen patients chronically treated with GCS using fasting plasma glucose levels while these medicaments cause mainly postprandial hyperglycemia.
Aim. The aim of the study was to assess the usefulness of oral glucose tolerance test (OGTT) in screening of patients chronically treated with glucocorticoids without previously diagnosed pre-diabetes or diabetes. The second study’s objective was to evaluate the relation between occurrence of steroid-induced impairment in glucose metabolism and time, dose and type of steroid, BMI, WHR, HbA1c, HOMA-IR, Matsuda Index and family history of diabetes.
Material and methods. In 30 patients diagnosed with connective tissue diseases OGTT was performed. All participants underwent clinical and biochemical evaluation. Then they were divided into two groups. Group 1 (10 patients) was found to have steroid-induced IGT or diabetes and group 2 (20 patients) had normal glucose metabolism. Statistical analysis comparing two groups was performed with STATA13 software.
Results. 26% of patients had pre-diabetes or diabetes diagnosed only during OGTT. There was no difference between groups in time of treatment, type or daily dose of steroids, BMI, WHR, percentage total body or trunk fat and HOMA-IR. The statistical significance was reached for cumulative dose of steroids – it was surprisingly lower in the group with IGT.
Conclusions. The oral glucose tolerance test should be performed in every patients chronically treated with GCS as it is the only way to effectively detect the impairment in glucose metabolism.

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.