Leczenie substytucyjne niedoczynności kory nadnerczy – jak leczyć skutecznie i bezpiecznie

*Lucyna Papierska¹, Danuta Kowalska²

Streszczenie
Leczenie niedoczynności kory nadnerczy wydaje się proste: jego celem jest substytucja niedoborów hormonalnych przy zastosowaniu głównie glikokortykoidów, jak również mineralokortykoidów i, opcjonalnie, androgenów nadnerczowych. Jednak gdy chcemy określić dokładnie schemat takiego postępowania, pojawiają się wątpliwości. Zbyt mała w stosunku do zapotrzebowania dawka glikokortykoidów może prowadzić do przełomu nadnerczowego, ale ich przedawkowanie powoduje rozwój licznych objawów niepożądanych kortykoterapii, w tym nadmiernego przyrostu masy ciała, osteoporozy, nadciśnienia tętniczego i nietolerancji glukozy. Mineralokortykoidy w nadmiarze wywierają niekorzystny wpływ na układ sercowo-naczyniowy, jednak ich niedobór może być przyczyną nadciśnienia u chorych z niedoczynnością kory nadnerczy.
Okres półtrwania fludrokortyzonu i dehydroepiandrosteronu przekracza 20 godzin, mogą więc być one stosowane raz dziennie, rano. Okres półtrwania Hydrokortyzonu jest znacznie niższy – około 2 godzin, i żeby odtworzyć przebieg fizjologicznej krzywej stężeń kortyzolu, pacjent musi zażywać lek 2-3 razy dziennie. Nowe preparaty Hydrokortyzonu o zmodyfikowanym uwalnianiu pozwalają na uzyskanie bardziej zbliżonego do fizjologicznego profilu kortyzolemii przy jednej lub dwóch dawkach dziennie.
W artykule omówiono potencjalne powikłania kardiologiczne i metaboliczne leczenia niedoczynności kory nadnerczy. W drugiej części przedstawiono aktualnie zaaprobowane standardy leczenia oraz kilka informacji o nowych preparatach Hydrokortyzonu.

Summary
Treatment of adrenal insufficiency appears to be easy: the aim is to replace hormonal deficiency, using mainly glucocorticoids, as well as mineralocorticoids and, optionally, adrenal androgens. However, the questions occurred if we want specify doses and schedules of such treatment. Inadequacy of glucocorticoid doses may be a cause of adrenal crisis, but overdosage leads to development of various adverse effects of glucocorticoid excess, including excessive weight gain, osteoporosis, hypertension and glucose intolerance. Mineralocorticoids in excess have in general unfavorable effect on cardiovascular system, however low level of them in addisonian patient may be a cause of hypertension.
Mineralocorticoids and dehydroepiandrosterone have half-life time over 20 hours, so they can be administered once a day, in the morning. The half-life time of Hydrocortisone is much lower – about 2 hours, and in order to mimic physiological circadian cortisol curve patients have to take tablets two or three times daily. New preparations of Hydrocortisone with modified release allow to achieve more physiological profile of cortisol with one or two administration daily.
In article the possible impact of medication using in adrenal insufficiency on metabolic and cardiovascular outcomes is discussed. In the second part the currently approved standards of the treatment and some news about new Hydrocortisone formulations are presented.

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.