Witamina D, hormony płciowe a niedokrwistość u mężczyzn – czy suplementacja cholekalcyferolu wpływa na stężenia hemoglobiny oraz regulację gospodarki hormonów płciowych u hemodializowanych mężczyzn? Badanie pilotażowe

Katarzyna Chmiel-Majewska¹, Dorota Daniewska¹, Grzegorz Misiorowski², Wojciech Zgliczyński², *Ryszard Gellert¹

Streszczenie
Wstęp. Zarówno witamina D, jak i androgeny mogą mieć wpływ na przebieg niedokrwistości rozwijającej się wtórnie do przewlekłej choroby nerek (PChN).
Cel pracy. Ocena zależności pomiędzy stężeniami metabolitu witaminy D – 25(OH)D, poziomami hormonów płciowych a nasileniem niedokrwistości związanej z przewlekłą chorobą nerek z jednoczesnym sprawdzeniem wpływu suplementacji witaminy D na stężenia hemoglobiny oraz hormonów płciowych u hemodializowanych mężczyzn.
Materiał i metody. Spośród 81 mężczyzn hemodializowanych w Stacji Dializ Diaverum przy ul. Cegłowskiej 80 w Warszawie u 18 pacjentów w wieku od 35 do 65 lat spełniających kryteria włączenia do badania, którzy wyrazili świadomą zgodę na udział w badaniu, oznaczono stężenia metabolitu 25(OH)D. Hipowitaminoza nie była kryterium włączenia do badania, natomiast u wszystkich zakwalifikowanych do badania mężczyzn zaobserwowano niedobór witaminy D. Wobec powyższego u wszystkich pacjentów przez okres trzech miesięcy suplementowano cholekalcyferol w dawce dostosowanej do stopnia niedoboru. W trakcie badania oznaczano parametry składu morfologicznego krwi obwodowej, gospodarki żelazowej, wapniowo-fosforanowej oraz stężenia hormonów płciowych.
Wyniki. Optymalne stężenie metabolitu 25(OH)D po zakończeniu suplementacji osiągnięto u 11 z 16 pacjentów (68,75%), którzy ukończyli badanie. U połowy pacjentów podczas suplementacji zaobserwowano znamienny wzrost stężenia hemoglobiny (P = 0,001). Początkowe stężenia 25(OH)D silnie korelowały ze stężeniami testosteronu całkowitego, słabo zaś ze stężeniami hemoglobiny. Ponadto, wartości indeksu wolnego testosteronu (FTI) wykazały umiarkowaną korelację ze stężeniami hemoglobiny. Podczas suplementacji zaobserwowano wzrost stężeń androstendionu i spadek LH, nie stwierdzono jednak istotnych statystycznie zmian w stężeniach całkowitego testosteronu i FTI.
Wnioski. Suplementacja cholekalcyferolu jest skutecznym sposobem na podwyższenie w ciągu trzech miesięcy stężenia 25(OH)D u 2/3 hemodializowanych mężczyzn. Silna korelacja pomiędzy stężeniami 25(OH)D oraz testosteronu sugeruje związek patofizjologiczny, nie wykazano jednak istotnego klinicznie wpływu trzymiesięcznej suplementacji witaminy D ani na poprawę stężeń hemoglobiny, ani testosteronu, obniżonych w przebiegu PChN.

Summary
Introduction. Active metabolites of vitamin D, as well as androgens, may play a substantial role in the correction of anaemia caused by chronic kidney disease.
Aim. Aim of the study was to analyze the association among vitamin D metabolite – 25(OH)D, sex hormones and anaemia and assess the influence of vitamin D supplementation on haemoglobin concentrations, and sex hormones levels in male haemodialysis patients.
Material and methods. The study was performed in male patients on haemodialysis at the Diaverum Dialysis Unit at Cegłowska Street in Warsaw. In 18 eligible patients aged 35-65 who gave informed consent, out of the total of 81, concentrations of 25(OH)D were measured. All patients had vitamin D deficiency. Thus, in all patients included in the study cholecalciferol was supplemented for three months in the dose adjusted to the vitamin D deficiency. During the study the complete blood count, parameters of iron, calcium and phosphate homeostasis, and concentrations of sex hormones were measured.
Results. Normalization of 25(OH)D concentration was achieved in 11out of 16 patients who completed the study (68.75%). In 8 patients (50%) a significant increase in haemoglobin concentration was observed (P = 0.001). Baseline concentrations of 25(OH)D correlated strongly with total testosterone levels and weakly with haemoglobin concentrations. Moreover, free testosterone index (FTI) moderately correlated with haemoglobin concentrations. Substantial increase in androstenedione concentrations and a decrease in LH, but no significant changes in testosterone concentrations or FTI values were observed during cholecalciferol supplementation.
Conclusions. Cholecalciferol supplementation in vitamin D deficient men on haemodialysis effectively normalized its serum concentration. Strong correlation between 25(OH)D and testosterone concentrations may suggest pathophysiologic association, however, the influence of vitamin D supplementation on testosterone and haemoglobin levels seems clinically negligible.

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.