Zastosowanie fizjoterapii w leczeniu chorób reumatycznych

Choroby reumatyczne stanowią zróżnicowaną grupę chorób o niejednorodnej etiologii i patogenezie, a ich charakterystyczną cechą jest zajęcie układu mięśniowo-stawowego. W zdecydowanej większości chorób czynnik etiologiczny jest nieznany, stąd w postępowaniu brak jest leczenia przyczynowego. Amerykańskie Towarzystwo Reumatologiczne (1) proponuje podział chorób reumatycznych na 10 zasadniczych grup:

1. Układowe choroby tkanki łącznej.

2. Zapalenia stawów z towarzyszącym zapaleniem kręgosłupa.

3. Choroba zwyrodnieniowa stawów.

4. Zapalenia stawów i tkanek okołostawowych towarzyszące zakażeniom.

5. Choroby metaboliczne, którym towarzyszą choroby stawów.

6. Nowotwory.

7. Zaburzenia nerwowo-naczyniowe.

8. Choroby kości i chrząstek.

9. Zmiany pozastawowe (reumatyzm tkanek miękkich).

10. Różne zaburzenia.

Przedmiotem obecnego opracowania będzie zastosowanie metod fizykalnych w leczeniu najczęściej występujących chorób reumatycznych dotykających większość chorych zgłaszających się do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej z powodu dolegliwości stawowych. Do chorób tych należą:

1. Choroba zwyrodnieniowa stawów.

2. Choroby z grupy reumatyzmu tkanek miękkich.

3. Reumatoidalne zapalenie stawów.

4. Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa i łuszczycowe zapalenie stawów.

5. Dna moczanowa.

Choroba zwyrodnieniowa stawów (chzs) to postępująca utrata chrząstki stawowej, której towarzyszy niedostateczna odbudowa chrząstki pokrywającej, przebudowa podchrzęstnej warstwy kości oraz tworzenie wyrośli kostnych. Objawia się bólem, sztywnością i zmniejszeniem ruchomości stawów (2). Patogeneza bólu w chorobie zwyrodnieniowej jest wieloskładnikowa. Zadaniem lekarza jest ustalenie źródła bólu, aby w sposób celowany aplikować odpowiednie zabiegi. Podlegająca zmianom degeneracyjnym chrząstka stawowa nie jest unerwiona nie będąc tym samym źródłem bólu. Są nimi natomiast tkanki okołostawowe (przyczepy ścięgien i mięśni zlokalizowane w pobliżu powierzchni stawowych, torebka stawowa, więzadła), mikrozłamania w warstwie podchrzęstnej kości, stan zapalny błony maziowej, zwiększone ciśnienie śródstawowe spowodowane gromadzącym się wysiękiem stawowym.

Stosowane w chzs zabiegi fizykalne mogą wykazywać działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne i rozluźniające mięśnie.

Działanie przeciwbólowe wykazują:

– zabiegi termoterapii – diatermia krótkofalowa i mikrofalowa, ultradźwięki, promieniowanie podczerwone,

– krioterapia – worki z lodem, kriożele, spray, nadmuchy parami ciekłego azotu,

– ultradźwięki – aplikacja ciągła i pulsacyjna,

– elektroterapia – TENS, prądy galwaniczne, DD, jontoforeza,