Epidemiologia i diagnostyka mikrobiologiczna inwazyjnej choroby grzybiczej

Danuta Dzierżanowska¹, Lidia Gil², Beata Jakubas³, Sławomira Kyrcz-Krzemień⁴, *Jan Styczyński⁵

Streszczenie
Inwazyjna choroba grzybicza (ang. invasive fungal disease – IFD) jest zakażeniem narządowym o etiologii grzybiczej rozwijającym się zazwyczaj u pacjentów w stanie immunosupresji. Najczęstszymi postaciami mikrobiologicznymi powodującymi IFD są kandydozy/kandydemie, aspergilozy oraz inne zakażenia grzybami pleśniowymi (ang. non-Aspergillus mycelial fungi – NAMF), w tym mukormykozy, fusariozy i scedosporiozy.
W pracy omówiono etiologię i epidemiologię IFD u pacjentów z chorobami hematoonkologicznymi i poddawanymi przeszczepieniu komórek krwiotwórczych. Uznanymi czynnikami ryzyka rozwoju IFD są: neutropenia, stosowanie steroidów, choroba przeszczep-przeciwko-gospodarzowi (GVHD), centralna tunelowa linia naczyniowa, zakażenia bakteryjne, stosowanie antybiotyków przeciwbakteryjnych, niewłaściwa profilaktyka, zakażenie CMV, kolonizacja śluzówkowa, a także prowadzone prace remontowe. Ocenia się, że w ostatnich latach u pacjentów dorosłych po przeszczepieniu komórek krwiotwórczych częstość występowania IFD wynosi 22-28%, w tym aspergilozy około 60%. Najczęstsze czynniki etiologiczne to Aspergillus fumigatus i Candida glabrata, jednakże stwierdza się istotny wzrost częstości występowania mukormykoz. IFD jest częstą przyczyną śmiertelności u pacjentów z chorobami hematoonkologicznymi: aspergiloza (w 19% przypadków), kandydoza (9%), mukormykozy i fusariozy (5%). W artykule przedstawiono również aktualne zasady w zakresie diagnostyki najczęstszych czynników etiologicznych IFD, z uwzględnieniem diagnostyki: mikrobiologicznej, serologicznej (w tym wykrywanie antygenów i przeciwciał mannan/antymannan (Candida), galaktomannan (Aspergillus), glukan (Candida/Aspergillus), enolazy (różnicujących kolonizację od inwazji)), obecności metabolitów, badań obrazowych, histopatologicznych, molekularnych, sond molekularnych i spektrografii masowej. Omówiono rekomendacje dotyczące diagnostyki najczęstszych inwazyjnych zakażeń grzybiczych: aspergilozy, kandydozy i mukormykozy.

Summary
Invasive fungal disease (IFD) is the organ deep infection of fungal etiology, developing usually in patients with immunosuppression. The most frequent microbiological types of IFD are candidiasis, aspergillosis and non-Aspergillus mycelial fungi (NAMF) including mucormycosis, fusariosis and scedosporiosis.
The etiology and epidemiology of IFD in patients with hemato-ooncology diseases and undergoing stem cell transplantation are shown in this review. The common risk factor of IFD are: neutropenia, therapy with steroids, graft versus host disease, central venous catheter, bacterial infections, use of antibiotics, inadequate prophylaxis, CMV infection, mucosal colonisation, or construction works. Recent data indicate that incidence of IFD among adults patients after hematopoietic stem cell transplantation is 22-28%, including 60% of aspergillosis. The most frequent etiologic factors are Aspergillus fumigatus and Candida glabrata, however significant increase in mucormycoses incidence is being observed. IFD is very important cause of mortality in patients with hematological malignancy: aspergillosis (in 19% of cases), candidiasis (9%), mucormycosis and fusariosis (5%). Current principles of diagnostics of the most frequent etiological factors in IFD are also shown in this review, based on: microbiological and serological (including antigen and antibodies testing for mannan and antymannan (Candida), galactomannan (Aspergillus), 1,3-beta-D-glucan (Candida/Aspergillus), enolase (differentiating colonization from invasion)) diagnostics, testing of presence of metabolites, imaging, histopathology examination, molecular assays, and mass spectrography. Recommendations for diagnostic process in the most frequent microbiological types of IFD including candidiasis, aspergillosis and mucormycosis are presented.

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.