Rodzinna polipowatość gruczolakowata

© Borgis - Postępy Nauk Medycznych 1/2015, s. 25-33

*Andrzej Pławski¹, Paweł Boruń¹, Marzena Skrzypczak-Zielińska¹, Piotr Krokowicz², Michał Drews², Jacek Paszkowski³, Jan Lubiński⁴, Tomasz Banasiewicz³

Streszczenie
Rodzinna polipowatość jelita (FAP) jest dobrze poznanym zespołem predyspozycji do występowania choroby nowotworowej rozwijającej się z licznych polipów okrężnicy i odbytnicy, dziedziczonym w sposób autosomalno-dominujący. Pierwszymi objawami FAP są biegunka i krew w stolcu. Wraz z rozwojem choroby nowotworowej dochodzi do utraty masy ciała i osłabienia organizmu. FAP występuje z częstością 1 na 10 000 urodzeń. Czas wystąpienia polipów i ich liczba są w przypadku tej choroby zróżnicowane. Klasyczna forma FAP charakteryzuje się występowaniem więcej niż 100 polipów, które pojawiają się w drugiej dekadzie życia. Średni wiek występowania polipów to 15 lat. Najmłodszy chory miał 3 lata. Polipy charakteryzują się dużym potencjałem rozwoju w kierunku nowotworu złośliwego, który może wystąpić od późnego dzieciństwa do 70. roku życia. Łagodna forma polipowatości rodzinnej charakteryzuje się łagodniejszym przebiegiem niż klasyczny FAP. Występowanie FAP jest związane z mutacjami w genie supresorowym nowotworów APC, który został opisany w 1991 roku. Gen APC jest zlokalizowany na chromosomie 5q21 i związany z kontrolą proliferacji komórek. Forma recesywna FAP jest spowodowana przez mutacje w genie MUTYH. Gen MUTYH jest zaangażowany w naprawę oksydacyjnych uszkodzeń DNA. Polipowatość związana z MUTYH (MAP) jest skłonnością do występowania polipów jelita, ale liczba polipów jest niższa w klasycznym FAP.
Wysokie ryzyko wystąpienia choroby nowotworowej w tych chorobach sprawia, że należą do ważnych zagadnień medycznych. W Polsce badania molekularne wykonywane są od ponad piętnastu lat. W Instytucie Genetyki Człowieka PAN w Poznaniu utworzono Bank DNA dla polskich pacjentów z polipowatościami. W Banku DNA zgromadzono próbki DNA od siedmiuset rodzin z FAP.

Summary
Familial adenomatous polyposis (FAP) is a well-known predisposition to the occurrence of a large number of polyps in the colon and rectum inherited in an autosomal dominant manner. The first symptoms of FAP are diarrhea and blood in the stool. Weight loss and weaknesses occur after the development of advanced tumour. The incidence of FAP disorder is one per 10 000 newborns. There is a high heterogeneity with regard to the number and timing of occurrence of polyps. The classical form of FAP is characterized by the occurrence of more than 100 polyps, which appear in the second decade of life. The average time of occurrence of polyps is 15 years. The earliest symptoms of polyposis were observed in a three-year-old child. The polyps are characterized by large potential for the development towards malignant tumour. Turning into malignancy can occur from the late childhood to the 70s. Attenuated adenomatous polyposis coli cases are characterized by a benign course of disease as opposed to the classical FAP. The occurrence of FAP is associated with mutations in the APC tumour suppressor gene, which was described in 1991. The APC gene is a tumour suppressor gene located on chromosome 5q21 involved in cell proliferation control. A recessive form of FAP is caused by mutations in the MUTYH gene occurring in both alleles of the gene. The MUTYH gene is involved in repairing the oxidative DNA damage. MUTYH associated polyposis (MAP) is a predisposition to the occurrence of polyps of the colon but the number of polyps is lower in comparison to classical FAP.
The high risk of cancer observed in those syndromes makes them important medical issues. Molecular studies of polyposis of the colon have been performed in Poland for over fifteen years. In 1997 at the Institute of Human Genetics in Poznań, the DNA Bank for Polish FAP patients was established. In the Bank the DNA samples from over six hundred FAP families have been collected so far.

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.