Kliniczna i hormonalna ocena pacjentów z obrazem pustego siodła tureckiego w badaniu MR

*Maria Stelmachowska-Banaś, Izabella Czajka-Oraniec, Wojciech Zgliczyński

Streszczenie
Wstęp. Obraz pustego siodła jest wynikiem wgłębiania się opony pajęczej i przestrzeni podpajęczynówkowej w obręb siodła tureckiego. Obraz ten jest najczęściej przypadkowym znaleziskiem u bezobjawowych pacjentów podczas badania MR. Może być jednak związany z poważnymi zaburzeniami neurologicznymi, okulistycznymi i endokrynnymi.
Cel pracy. Celem pracy była kliniczna i hormonalna ocena pacjentów z obrazem pustego siodła w badaniu MR.
Materiał i metody. W badaniu retrospektywnym przeprowadziliśmy analizę dokumentacji medycznej pacjentów hospitalizowanych w Klinice Endokrynologii CMKP w Szpitalu Bielańskim podczas jednego roku. Wyszukano pacjentów z obrazem pustego siodła w badaniu MR i zebrano dane dotyczące wieku, płci, BMI, przyczyn choroby, czynności przysadki oraz stosowanego leczenia. Analizowano również wyniki badania MR okolicy przysadkowo-podwzgórzowej.
Wyniki. U 40 spośród 1724 (2,3%) pacjentów hospitalizowanych w Klinice uwidoczniono obraz pustego siodła w MR, w tym u 21 (52,5%) osób rozpoznano obraz pierwotnie pustego siodła (PES), natomiast u 19 (47,5%) – wtórnie puste siodło (SES). W grupie pacjentów z PES stosunek kobiet do mężczyzn wynosił 3 do 1. Ponad połowa kobiet z PES (53%) była wieloródkami. Wiek w chwili rozpoznania wynosił 47,8 ± 14,6 roku. Średnie BMI u pacjentów z PES wynosiło 27,4 kg/m². Podczas oceny hormonalnej u 5 pacjentów (23,8%) z PES rozpoznano niedoczynność przysadki, w tym najczęściej stwierdzano niedoczynność osi gonadotropowej (19%). Hiperprolaktynemia była rzadkim zaburzeniem. U 17 pacjentów (81%) z PES stwierdzono w MR częściowo puste siodło (mniej niż połowa wysokości siodła tureckiego wypełniona płynem mózgowo-rdzeniowym), natomiast u 4 pacjentów (19%) stwierdzono całkowicie puste siodło (więcej niż połowa wysokości siodła tureckiego wypełniona płynem mózgowo-rdzeniowym).
Wnioski. Obraz pustego siodła był rzadkim rozpoznaniem u pacjentów Kliniki. Wśród pacjentów z pierwotnie pustym siodłem przeważały kobiety, wieloródki z nadwagą. U większości pacjentów rozpoznanie pustego siodła było przypadkowym rozpoznaniem, jednak u 23% prowadziło do rozpoznania niedoczynności przysadki.

Summary
Introduction. Empty sella is caused by the herniation of the subarachnoid space within the sella, which results in compression of pituitary gland. The image of empty sella may be an incidental finding on MRI in asymptomatic patients, but it can be also associated with severe neurological, ophthalmological and endocrine disorders.
Aim. The aim of the study was to analyze clinical and hormonal data of patients with empty sella on MRI.
Material and methods. We performed a retrospective review of the medical data of patients hospitalized in the Department of Endocrinology in Bielański Hospital during one year searching for those with the diagnosis of empty sella. We collected data on the age, sex, causes of empty sella, results of pituitary function and we analysed the results of MRI of pituitary-hypothalamic region.
Results. Among 1724 patients hospitalized in the Department 40 patients (2.3%) had empty sella on MRI. Twenty one (52.5%) patients were diagnosed with primary empty sella (PES) and 19 (47.5%) were diagnosed with secondary empty sella (SES). In patients with PES there were 16 (76.2%) females and 5 (23.8%) (3 to 1 ratio). More than half of PES females (53%) had a history of at least two pregnancies. The mean BMI in PES patients was 27.4 kg/m². The mean age at diagnosis was 47.8 ± 14.6 years in the whole group. During the hormonal assessment 5 patients (23.8%) with PES were found to have some degree of anterior pituitary deficiency. The most frequent disorder (19%) was hypogonadotropic hypogonadism with symptoms of oligomenorrhoea in females and decreased sexual function in men. In seventeen patients (81%) in PES group MRI revealed partial empty sella (less than 50% of the sella filled with CSF) while in 4 patients (19%) total empty sella (more than 50% of sella filled with CSF).
Conclusions. In our study, PES was more common in middle aged, overweight multiparous women. In most cases PES was incidentally discovered by imaging study, but in some it led to diagnosis of anterior pituitary deficiency during the diagnostic evaluation.

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.