Mucositis związane z chemioterapią przeciwnowotworową a stan higieny jamy ustnej i dziąseł

*Ewa Krasuska-Sławińska¹, Agnieszka Brożyna², Bożenna Dembowska-Bagińska², Dorota Olczak-Kowalczyk³

Streszczenie
Wstęp. Wprowadzenie w latach 70. chemioterapii wielolekowej spowodowało przełom w leczeniu chorób nowotworowych u dzieci. Niestety cytostatyki charakteryzuje brak wybiórczości działania, co skutkuje uszkodzeniem zdrowych komórek, szczególnie z wysokim indeksem podziału, oraz niski wskaźnik terapeutyczny. Mucositis, czyli uszkodzenie bariery śluzówkowej, występuje u około 50-54% dzieci leczonych chemioterapeutykami.
Cel pracy. Określenie wpływu mucisitis na stan higieny jamy ustnej i dziąseł u dzieci leczonych cytostatykami z powodu chorób nowotworowych.
Materiał i metody. Badaniami objęto 120 pacjentów leczonych cytostatykami, w tym 60 osób w trakcie (grupa CH) i 60 po zakończonej chemioterapii (grupa PCH). Badania obejmowały: u wszystkich pacjentów – analizę retrospektywną dokumentacji medycznej, ocenę nasilenia mucositis według CTCAE v4.0, w grupie CH – ocenę stanu higieny jamy ustnej i dziąseł z zastosowaniem wskaźnika płytki nazębnej (PL I) i dziąsłowego (GI) według Silnessa i Loe.
Wyniki. Powikłania o charakterze mucositis wystąpiły u 46 pacjentów (38,33%), w tym 1° według CTCAE v4.0 u 12 (10,0%), 2° u 26 (21,66%), 3° u 8 (6,66%). Częstość występowania mucositis zwiększała się wraz z wydłużaniem się czasu trwania leczenia. Lekami, dla których stwierdzono dodatnie korelacje z mucositis, były CTX, ADM, IF, MTX , CDDP. W grupie CH średnia wartość wskaźnika PL I wynosiła 1,83 ± 0,5, a GI – 0,699 ± 0,816. U 11,6% pacjentów rozpoznano nasilone zapalenie dziąseł, u 18,3% – umiarkowane, u 25,0% – łagodne. Analiza korelacji Spearmana wykazała dodatnią zależność między występowaniem GI i PL I a mucositis.
Wnioski. Zaniedbania higieniczne w obrębie jamy ustnej i obecność zapalenia dziąseł zwiększają ryzyko i stopień nasilenia mucositis związanego ze stosowaniem leków cytotoksycznych.

Summary
Introduction. Implementation of combination chemotherapy in the 70’s was a breakthrough in managing neoplasms in children. Chemotherapeutic agents don’t act selectively on cancer cells, which results in destroying healthy cells which divide rapidly, and they have low therapeutic index. Mucositis – mucosal barrier injury – occurs in ca. 50-54% of children treated with chemotherapy.
Aim. To define the influence of mucisitis on oral hygiene and gingiva condition in children treated with cytostatics due to concers disease.
Material and methods. 120 patients treated with cytostatics were analyzed – 60 during chemotherapy (group CH) and 60 after chemotherapy (group PCH). In both groups medical records were analyzed and mucositis was graded using CTCAE v4.0. Oral hygiene and gingival status were assessed in group CH using Plaque Index and Gingival Index (Silness and Loe).
Results. Mucositis as an advert reaction occurred in 46 patients (38.33%): 1°CTCAE v4.0 in 12 patients (10.00%), 2° in 26 patients (21.66%), 3° in 8 patients (6.66%). Frequency of mucositis were connected with prolonging of treatment time. CTX, ADM, IF, MTX, CDDP were chemotherapeutic agents correlated with occurrence of mucositis. In group CH average PL I was 1.83 ± 0.5, GI – 0.699 ± 0.816. In 11.6% patients severe gingivitis was observed, moderate in 18.3%, mild in 25.0%. In Spearman analysis GI and PL I were positively correlated with occurance of mucositis.
Conclusions. The risk of mucositis occurrence and its intensity are correlated with poor oral hygiene and gingivitis.

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.