Funkcjonalno-kontekstualne rozumienie problemów zdrowotnych

*Stanisław Malicki¹, Joanna Dudek-Głąbicka², Paweł Ostaszewski^{2, 3}

Streszczenie
Artykuł poświęcony jest roli lekarza pierwszego kontaktu oraz pediatry w zapobieganiu i leczeniu problemów psychicznych i zaburzeń rozwojowych u dzieci. Autorzy zwracają szczególną uwagę na znaczenie komunikacji między lekarzami i rodzicami pacjenta. Sposób podejścia do zgłaszanego problemu reprezentowany przez lekarza może mieć znaczny wpływ na dziecko, jego rodziców i opiekunów, przyczyniając się do powodzenia lub niepowodzenia leczenia. Obecnie, najbardziej popularnym podejściem do problemów psychiatrycznych i psychologicznych jest model biomedyczny. Tak widzą te problemy zarówno lekarze, jak i pacjenci, ich opiekunowie oraz rodzice. Zawdzięczamy to współczesnej medycynie, która utrzymuje, że problemy psychologiczne i choroby somatyczne mają taką samą naturę. Zdrowie somatyczne to, według tego podejścia, brak choroby. Analogicznie, zdrowie psychiczne to brak niewłaściwych (będących przyczyną choroby) procesów. Takie podejście do zdrowia psychicznego może prowadzić do stygmatyzacji, odrzucenia czy dewaluacji i etykietowania pacjenta. Celem artykułu jest przedstawienie funkcjonalno-kontekstualnego podejścia do zdrowia psychicznego jako alternatywy dla modelu biomedycznego. Podejście funkcjonalno-kontekstualnego umieszcza problemy psychologiczne w kontekście indywidualnej historii życia i aktualnej sytuacji życiowej pacjenta. „Symptomy” widziane są jako rozwinięte na przestrzeni życia zachowania stanowiące – najwyraźniej nieudaną – próbę radzenia sobie z problemami życiowymi. Artykuł przedstawia podstawy funkcjonalnego kontekstualizmu i jego implikacje dla zrozumienia problemów psychicznych. Artykuł kończą wskazówki praktyczne dotyczące zastosowania funkcjonalno-kontekstualne rozumienia zdrowia do relacji między klinicystami i rodzicami.

Summary
The article focuses on the role of general practitioners and pediatricians in prevention and treatment of children’s mental health problems. The authors emphasize the role of communication between clinicians and parents of child patients. Practitioners’ attitude to and understanding of the nature of treated problems is thought to have a significant impact on children, their parents and other caregivers, and can be crucial for treatment outcomes. Nowadays, the most popular understanding of psychiatric and psychological disorders, which is shared by care providers, patients and their families, is the biomedical model. Modern medicine delivers the message that psychological problems are similar to medical illnesses. Physical health is seen as the absence of disease and, similarly, mental health is seen as the absence of abnormal processes. Current approach to mental health may result in stigma, rejection, devaluation and labeling of patients. The purpose of this article is to introduce an alternative, functional-contextualistic approach to mental health, which situates psychological problems within the context of personal history and current life circumstances of an individual. Presented symptoms are seen as behaviors which have developed in the course of life as an apparently unsuccessful way of coping with life problems. The paper presents fundamentals of functional-contextualism and contains a discussion of their implications for understanding of health problems. The article concludes with advice regarding practical applications of functional-contextualistic philosophy of health to the relationship between clinicians and parents.

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.