Zależność między masą tłuszczu brzusznego i gynoidalnego a wskaźnikami metabolicznymi i stężeniem androgenów u otyłych kobiet z PCOS

*Jarosław Kozakowski, Michał Rabijewski, Wojciech Zgliczyński

Streszczenie
Cel pracy. Ocena zależności między masą tłuszczu brzusznego i gynoidalnego a wskaźnikami metabolizmu węglowodanów i lipidów oraz androgenami w surowicy u otyłych kobiet z zespołem policystycznych jajników (PCOS).
Materiał i metody. U 20 kobiet z PCOS w wieku 19-49 lat, z BMI 27,3-53,8 kg/m² dokonano pomiarów antropometrycznych oraz określono na czczo stężenie glukozy, lipidów, insuliny, leptyny, LH, FSH, estradiolu, androgenów, SHBG, fT4 i TSH. Skład ciała oceniono metodą DEXA.
Wyniki. U wszystkich badanych stwierdzono zwiększoną masę tłuszczu brzusznego oraz hiperandrogenizm, u siedmiu hiperinsulinemię, a u piętnastu oporność insulinową. Wykazano dodatnią korelację między BMI, masą tłuszczu brzusznego i obwodem talii (WC) a stężeniem triglicerydów (odpowiednio: r = 0,45, p < 0,05; r = 0,45, p < 0,05; r = 0,56, p < 0,01), insuliny (odpowiednio: r = 0,79, p < 0,001; r = 0,61, p < 0,01; r = 0,71, p < 0,01) i skurczowym ciśnieniem tętniczym (odpowiednio: r = 0,68, p < 0,001; r = 0,59, p < 0,01; r = 0,58, p < 0,01). Stężenie leptyny korelowało z ciężarem ciała (r = 0,68, p < 0,05), BMI (r = 0,67, p < 0,05), masą tłuszczu całkowitą (r = 0,62, p < 0,05), i WC (r = 0,83, p < 0,01). Nie stwierdzono bezpośredniej korelacji między wskaźnikami otyłości a stężeniem hormonów płciowych. Wykazano korelację między stężeniem androgenów: androstendionu i DHEA-S a TSH (odpowiednio: r = 0,61, p = 0,0065 i r = 0,64, p = 0,01).
Wnioski. DEXA jest wartościową metodą oceny składu ciała u kobiet z PCOS. Z jej zastosowaniem u badanych stwierdzono zwiększoną masę tłuszczu brzusznego. Wykazano dodatnią korelację między masą tłuszczu w jamie brzusznej a stężeniem trglicerydów i insuliny w surowicy oraz ciśnieniem tętniczym krwi. Nie stwierdzono bezpośredniej korelacji między wskaźnikami otyłości a stężeniem hormonów płciowych, natomiast wykazano zależność między stężeniem hormonów androgenowych i TSH.

Summary
Aim. To evaluate associations between abdominal and gynoid fat, glucose and lipid metabolism markers and serum androgens in obese women with polycystic ovary syndrome (PCOS).
Material and methods. In 20 women with PCOS aged 19-49 years with body mass index (BMI) 27.3-53.8 kg/m² anthropometric measurements were performed. Fasting serum glucose, lipids, insulin, leptin, LH, FSH, estradiol, androgens, SHBG, fT4 and TSH were estimated. Body composition was measured by DEXA scan.
Results. All of the subjects had increased abdominal fat and were hyperandrogenic, seven of them had elevated fasting serum insulin levels, and fifteen were insulin resistant. BMI, abdominal fat and waist circumference (WC) positively correlated with triglycerides (r = 0.45, p < 0.05; r = 0.45, p < 0.05; r = 0.56, p < 0.01, respectively), insulin (r = 0.79, p < 0.001; r = 0.61, p < 0.01; r = 0.71, p < 0.01, respectively), and systolic blood pressure (r = 0.68, p < 0.001; r = 0.59, p < 0.01; r = 0.58, p < 0.01, respectively). We found a correlation between leptin levels and body weight (r = 0.68, p < 0.05), BMI (r = 0.67, p < 0.05), total fat (r = 0.62, p < 0.05) and WC (r = 0.83, p < 0.01). No direct correlation between fat mass indices and sex hormones were found. We observed a correlation between androgens and TSH: androstendione (r = 0.61, p = 0.0065) and DHEA-S (r = 0.64, p = 0.01).
Conclusions. DEXA is a valuable method of body composition assessment in women with PCOS. Studied subjects had abdominal type of obesity. There was a positive correlation between abdominal obesity and cardiovascular risk factors: triglyceride and insulin levels and blood pressure. We did not prove any direct association between fatness and serum androgens but correlation between androgens and TSH was found.

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.