Stentowanie zwężeń tętnic szyjnych – 15 lat doświadczeń ośrodka lubelskiego

*Tomasz Jargiełło¹, Michał Sojka¹, Andrzej Wolski², Joanna Wojczal³, Witold Żywicki³, Piotr Luchowski³, Radosław Krupiński², Anna Drelich-Zbroja¹, Małgorzata Szczerbo-Trojanowska¹

Streszczenie
Wstęp. Około 20% przyczyn udarów niedokrwiennych mózgu to zwężenia tętnic szyjnych w odcinkach przedczaszkowych, przeważnie o podłożu miażdżycowym. Chorzy ze zwężeniami tętnic szyjnych wymagają leczenia zabiegowego w celu zapobiegania udarowi. Badania ostatnich lat udowodniły skuteczność zarówno tradycyjnego leczenia chirurgicznego, jak i małoinwazyjnego stentowania tętnic szyjnych w zapobieganiu udarom dokonanym mózgu. Celem pracy jest przedstawienie danych rejestru ośrodka lubelskiego z prospektywnych badań stentowania tętnic szyjnych w okresie 15 lat.
Materiał i metody. W latach 1996-2011 wykonano 1200 zabiegów stentowania tętnic szyjnych u 1115 chorych. Zabiegi stentowania wykonywano jedynie w przypadkach 70% zwężeń tętnic szyjnych wewnętrznych. W grupie badanej było 1026 (92%) chorych objawowych. Pod względem techniki – 96,1% zabiegów wykonano z neuroprotekcją – w 95,6% stosowaliśmy taki sam typ neuroprotekcji (filtry przeciwzatorowe), także typ implantowanych stentów był jednakowy w 88,7%.
Wyniki. Odsetek powodzenia technicznego zabiegów stentowania tętnic szyjnych wyniósł 99,8%. W 30-dniowym okresie okołooperacyjnym, powikłania neurologiczne wystąpiły u 19 (1,7%) chorych. Doszło do 4 (0,3%) zgonów, 3 (0,25%) udarów dokonanych, 11 (1%) przypadków TIA oraz u jednego łagodnego zespołu hiperperfuzji – ogółem, współczynnik zgonów i udarów dokonanych w okresie okołozabiegowym wyniósł 0,63%. W całej grupie kontrolnej po roku od zabiegu (94,6% wszystkich poddanych stentowaniu) nie odnotowano zgonów, u 5 chorych (0,5% wszystkich chorych) doszło do trwałych objawów udaru niedokrwienia mózgu po stronie stentowanej. Objawy o typie TIA wystąpiły, bądź podejrzewano ich wystąpienie z wywiadu u 31 chorych (0,3% wszystkich leczonych chorych). Oceniając drożność stentów – po roku spośród 987 badanych chorych stwierdzono 7 przypadków nawrotu zwężenia w stencie (0,6% wszystkich leczonych chorych). U 5 chorych doszło do nawrotu objawów (TIA) z powodu istotnych hemodynamicznie (ok. 70%) nawrotów zwężeń – w tych przypadkach wykonano powtórną, skuteczną angioplastykę balonową.
Wnioski. Stentowanie zwężeń tętnic szyjnych wewnętrznych większych lub równych 70% u chorych objawowych jest skuteczne i bezpieczne.

Summary
Introduction. About 20% of ischemic strokes are caused by extracranial carotid artery stenosis, mainly due to atherosclerosis. Patients with hemodynamically important carotid stenoses need invasive treatment to prevent disability and possible death. Many trials done in the last years have proved high efficacy of both, surgical endarterectomy and minimally invasive endovascular stenting in ischemic stroke prevention. The aim of our study is to present the data of carotid stenting registry from Lublin centre done in the 15-year period.
Material and methods. Between 1996 and 2011, a 1200 carotid stenting procedures were performed in 1115 patients. We stented only patients with 70% stenoses of internal carotid arteries. In our group most of patients were symptomatic – 1026 (92%). Technically, 96.1% stenting procedures were done with the use of neuroprotection – in 95.6% of cases the same type of neuroprotection was used (anti-embolic filters). The type of the stent used was also identical in most of our procedures – 88.7%.
Results. Technical success of all carotid stenting procedures was 99.8%. During a 30-day peri-procedural period, neurological complications occurred in 19 (1.7%) patients. There were 4 (0.3%) deaths, 3 (0.25%) completed strokes, 11 (1%) cases of TIA, and one hiperperfusion syndrome – totally, the periprocedural stroke and death rate was 0.63%. In the whole group of patients controlled after 12 months (94.6% of all stented) there were no deaths, 5 patients (0.5% of all patients) had completed stroke, ipsilaterally to the stenting procedure. TIA symptoms happened, or were suspected in anamnesis in 31 patients (0.3% of all patients). Evaluating stent patency – after 12 months, out of 987 examined patients, we found 7 cases of in-stent restenosis (0.6% of all treated patients). Among them, 5 patients were symptomatic again (TIA), because of hemodynamically important (about 70%) restenoses – in all these cases we repeated balloon angioplasty with good result.
Conclusions. Endovascular stenting of internal carotid arteries stenoses of 70% or more in symptomatic patients is effective and safe.

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.