Aktualne wskazania i zasady leczenia z użyciem autoprzeszczepienia komórek krwiotwórczych

*Małgorzata Krawczyk-Kuliś, Sławomira Kyrcz-Krzemień

Streszczenie
Autoprzeszczepienie komórek krwiotwórczych (AHSCT) poprzedzone wysokodawkowaną chemioterapią jest metodą standardowo stosowaną w leczeniu wielu chorób nowotworowych układu krwiotwórczego. Stosowane jest również jako leczenie z wyboru w leczeniu niektórych nowotworów litych oraz w schorzeniach autoimmunologicznych. Dotychczas liczba wykonywanych procedur AHSCT przekracza liczbę wykonywanych alloprzeszczepień. Wg danych Europejskiego Towarzystwa Przeszczepiania Szpiku (EBMT) w 2009 r. w Europie wykonano 18 922 zabiegi AHSCT. W Klinice Hematologii i Transplantacji Szpiku Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w 2009 r. wykonano 103 przeszczepienia autologiczne, najwięcej w Polsce. W przeszczepieniach autologicznych komórek krwiotwórczych z reguły używa się komórek z krwi obwodowej, po ich mobilizacji granulocytowym czynnikiem wzrostu (G-CSF). W przypadkach nowotworów układu krwiotwórczego początkiem procesu mobilizacji jest zastosowanie chemioterapii w okresie przed zastosowaniem G-CSF. Dla bezpiecznego przeprowadzenia AHSCT optymalnym jest zgromadzenie liczby komórek CD34+ >2,0 x 10^6/kg wagi. Szpik jako źródło komórek w AHSCT wykorzystywany jest wyjątkowo. Procedura przeszczepienia autologicznego komórek krwiotwórczych rozpoczyna się od wysokodawkowej chemioterapii (leczenia kondycjonującego) przed przeszczepem. Protokoły kondycjonowania stosowane podczas AHSCT są podobne do stosowanych w przeszczepieniach allogenicznych. Zaletą AHSCT jest niska śmiertelność związana z procedurą (TRM<5%, w naszym ośrodku <2,5%), stosunkowo krótki czas hospitalizacji i brak konieczności stosowania immunosupresji po przeszczepie. Brak immunologicznego działania przeszczepionych komórek powoduje, że nawroty choroby nowotworowej mogą sięgać nawet do 78%. W przypadkach szpiczaka plazmocytowego, który wśród wykonanych zabiegów autoprzeszczepień stanowi największy odsetek, udowodniono istotne wydłużenie przeżycia wolnego od progresji w porównaniu z konwencjonalną chemioterapią. Podobne obserwacje dotyczą również innych chorób, a AHSCT można wielokrotnie powtarzać. Może ona również wyprzedzać zabieg alloprzeszczepienia spełniając rolę terapii redukującej masę nowotworową. W opracowaniu przedstawiono szczegóły dotyczące kwalifikacji do wykonania zabiegu, proces przeszczepienia oraz wyniki uzyskiwane przy zastosowaniu tej metody w najczęstszych wskazaniach.

Summary
High dose chemotherapy with autologous haematopoietic stem cell transplantation may result in clinical improvement in many patients with haematological neoplasms, solid tumours and autoimmune diseases. According to EBMT registry 18 922 autologous transplantations were performed in 2009 year in European countries. In our clinical department 103 procedures were performed in 2009. Peripheral blood haematopoietic cells obtained after mobilization using G-CSF are used in autologous transplantation. Stem cell collection is proceeded by chemotherapy. The optimal number of CD34-positive cells needed for safety transplantation is > 2.0 x 10^6/kg. Bone marrow as a source of cells for AHSCT is used only exceptionally. The first step of autologous haematopoietic stem cell transplantation is conditioning which principles are similar to that seen in allogeneic transplantation. The advantage of AHSCT is low transplant related mortality (below 5% according the EBM Registry, < 2.5% in our department), short time of hospitalization and fact that immunosuppression is not required after AHSCT. The lack of immune mediated effects is associated with high relapse rate up to 78%. The most frequent indication for AHSCT is multiple myeloma and these patients have longer progression free survival if compared to conventional chemotherapy. The similar results were demonstrated for other indications. AHSCT may precede allotransplantation and through this reduce tumor mass burden. In this paper we presented details of transplantation procedures and results of AHSCT.

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.