Rozwój trzustki i rola komórek macierzystych dojrzałego narządu w jego regeneracji

*Artur Pałasz, Marcin Kamiński

Streszczenie
Morfogeneza trzustki jest procesem precyzyjnie regulowanym i koordynowanym zarówno przez indukcyjne szlaki sygnałowe (Hedgehog, Notch, Wnt), jak i przez liczne czynniki transkrypcyjne. Niektóre spośród nich, jak Pdx1, p48 i Mist1 są odpowiedzialne za różnicowanie trzustkowych komórek progenitorowych do fenotypu egzokrynowego, inne natomiast, takie jak Hex, Ngn3 i Pax4 promują wytwarzanie komórek endokrynowych. Dojrzała trzustka dysponuje względnie niewielką liczbą komórek macierzystych, które zdają się jednak odgrywać istotną rolę w regeneracji narządu w następstwie pankreatektomii lub jego patologicznych uszkodzeń. Owe niezróżnicowane komórki są obecne w strukturze wstawek, pęcherzyków wydzielniczych oraz wysp Langerhansa, ich nisze są generalnie zlokalizowane blisko błon podstawnych i naczyń krwionośnych. Pluripotencjalne trzustkowe komórki Oct-4 i Sox2-pozytywne charakteryzują się ekspresją tych samych antygenów powierzchniowych co hemopoetyczne komórki macierzyste i są zdolne do różnicowania do komórek mezodermalnych i endodermalnych. Populacja nestyno-pozytywnych komórek multipotencjalnych wywodzących się prawdopodobnie z przewodów wyprowadzających trzustki bierze również udział w formowaniu zarówno wewnątrz- jak i zewnątrzwydzielniczej części narządu.

Summary
Pancreatic morphogenesis is precisely regulated and coordinated by inductive signalling pathways; Hedgehog, Notch, Wnt as well as numerous transcription factors. Some of them e.g. Pdx1, p48 and Mist1 are responsible for progenitor cells differentiation into exocrine phenotype, others such as Hex, Ngn3 and Pax4 promote the formation of endocrine cells. Adult organ contains relatively small amount of stem cells which seem to play a significant role in regeneration following the pancreatectomy or pathological injury. These undifferentiated cells are present in the structure of intercalated ducts, exocrine acini and endocrine islets of Langerhans, their niches are generally located near a basement membranes and blood vessels. Pluripotential pancreatic Oct4- and Sox2-positive cells show the expression of the same surface antigens as hemopoietic stem cells and they are able to differentiate into both mesodermal and endodermal cells. A populations of multipotential nestin-positive cells probably derived from excretory ducts are also able to undergo formation of both endocrine and exocrine pancreatic components.

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.