Niebezpieczeństwa polipragmazji w neurologii

*Tomasz Sobów

Streszczenie
Polipragmazja jest we współczesnej medycynie coraz częściej normą niż sytuacją wyjątkową. Bywa ona stosowana celowo (zwykle w celu potencjalizacji efektu terapeutycznego), częściej jednak pojawia się w sposób mimowolny, w następstwie nieskoordynowanego leczenia wielu chorób przez licznych lekarzy i/lub stosowania przez pacjentów leków wydawanych bez recepty. Unikanie polipragmazji, choć zwykle pożądane, wydaje się być zadaniem mało realistycznym; skoro zatem przed stosowaniem wielu leków trudno się ustrzec, warto pamiętać o możliwych niekorzystnych następstwach wynikających przede wszystkim z interakcji farmakokinetycznych, przede wszystkim na poziomie enzymatycznego metabolizowania leków oraz z właściwości farmakodynamicznych leków. W neurologii częstymi i niebezpiecznymi następstwami polipragmazji są ośrodkowe zespoły, cholinergiczny i serotoninowy, prowadzące do zaburzeń świadomości i wzrostu śmiertelności. Szczególnie wielu potencjalnie niebezpiecznych interakcji można spodziewać się u chorych leczonych z powodu padaczki, zespołów parkinsonowskich oraz przewlekłych zespołów bólowych. U chorych leczonych z powodu padaczki warto pamiętać nie tylko o raczej znanych interakcjach pomiędzy lekami przeciwpadaczkowymi stosowanymi w połączeniach, ale także o stosunkowo dużej liczbie interakcji z innymi lekami, nie tylko prowadzącymi do działań niepożądanych, ale także mogącymi ograniczać skuteczność prowadzonego leczenia. Liczne problematyczne klinicznie sytuacje wynikają ze współchorobowości psychiatrycznej i konieczności stosowania leków psychotropowych, zwłaszcza przeciwdepresyjnych. Zachowanie „farmakoczujności”, odpowiednie planowanie leczenia i przewidywanie możliwych interakcji lekowych, dobry przepływ informacji pomiędzy prowadzącym chorego specjalistą, innymi lekarzami oraz pacjentem, a także unikanie leków o dużym potencjale wchodzenia w interakcje lekowe mogą zmniejszyć ryzyko poważnych powikłań farmakoterapii w neurologii i obniżyć wskaźniki śmiertelności.

Summary
We live and treat our patients in the era of polypharmacy which, recently, has become a common situation rather than an exception. One can imagine intentional polipragmasia, usually with the aim of treatment augmentation, it is, however, more commonly acquainted that using many drugs in this same patient results from uncoordinated actions of many physicians and/or using over-the-counter preparations. Avoiding polipragmasia, although advisable, seems to be quite unrealistic; rather, we should bear in mind its potentially noxious consequenses stemming from both pharmacodynamic drug properties and their pharmacokinetic interactions. In neurology central anticholinergic and serotoninergic syndromes are particularly dangerous as they may lead to delirium and increased mortality. Patients treated for epilepsy, parkinsonian syndromes and chronic pain are at particularly high risk of dangerous drug-drug interactions. Regarding antiepileptic drugs not only one should remember the rather well-known interactions between these drugs (used in combinations) but also interactions with other drugs that may lead to unwanted side effects as well as to treatment inefficiency. Many clinically important and problematic situation appear when psychiatric co-morbidity is taken to account and psychotropic drugs, especially antidepressants, are needed. Pharmacovigilance, reasonable treatement planning and drug interactions prediction, good infromation flow between the specialist, other physicians as well as the patient and active avoidance (if possible) of drugs with high drug-drug interaction propensity might lead to lowering the number of serious adverse effects of pharmacotherapy as well as to reduced mortality rates.

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.