Zaburzenia nastroju w chorobach naczyniopochodnych

*Tadeusz Parnowski

Streszczenie
Zaburzenia nastroju współwystępujące z chorobami naczyniowymi są znaczącym problemem klinicznym. Depresja często współwystępuje z chorobami układu sercowo-naczyniowego, jest także niezależnym czynnikiem ryzyka wystąpienia udaru. Obwodowe, naczyniowe czynniki ryzyka przyspieszają starzenie się sieci naczyniowej o.u.n. zwiększając ryzyko występowania depresji o różnych mechanizmach – biologicznych i psychologicznych. Zespoły depresyjne charakteryzują się przewlekłością przebiegu, wpływają na pogorszenie stanu somatycznego i są przyczyną zwiększonej śmiertelności. Koncepcja depresji naczyniowej stara się uwzględnić wszystkie czynniki odpowiadające za występowanie zespołów depresyjnych u osób starszych, łącząc zmiany występujące obwodowo takie jak choroby serca, układu naczyniowego, cukrzycę, zaburzenia gospodarki lipidowej z ich skutkami w o.u.n. Uszkodzenia drobnych naczyń zaburzają neuroprzekaźnictwo m.in. w obwodzie czołowo-podkorowym, uruchamiając patologiczną kaskadę zapalną, w obrazie klinicznym manifestującą się zespołem depresyjnym z objawami podkorowymi. Bardziej nasilone zmiany dotyczące uszkodzenia większych naczyń stają się czynnikiem ryzyka wystąpienia udaru. W mechanizmie powstawania depresji po udarze postuluje się polimorfizm promotora genu transportera serotoniny, dysfunkcję układu serotoninergicznego oraz lokalizację zmian, zwłaszcza w lewej okolicy czołowej. Depresja po udarze jest rzadko rozpoznawana, oporność na leczenie znaczna, a chorzy z powodu depresji nie stosują się do zaleceń terapeutycznych i rehabilitacyjnych.
W leczeniu należy uwzględnić równoczesne zastosowanie kilku rodzajów metod terapeutycznych: leczenie współwystępujących chorób somatycznych, zastosowanie leku przeciwdepresyjnego oraz psychoterapię. Lekami bezpiecznymi, efektywnie działającymi zarówno w depresji naczyniowej, jak i depresji po udarze są inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, dopaminy oraz leki wpływające równocześnie na dwa układy neuroprzekaźnikowe: serotoninergiczny i noradrenergiczny.

Summary
Comorbidity of depression and vascular disorders is significant clinical problem. Depression very often is tied up to coronary heart disease, and its vascular consequences, and also is an independent risk factor of stroke. Peripherial vascular risk factors increase damage of vascular system in the brain, thus increasing prevalence of depression. Hypothesis of vascular depression is trying to combine all important risk factors, as heart diseases, vascular disease, diabetes, hyperlipidemia with its consequences in brain. Damage of small brain vessels disturb neurotransmitter systems, especially in fronto-subcortical circuit initiating inflammatory cascade, which shows on clinical level as subcortical depression. Atherogenic damage of bigger vessels is responsible for stroke. In different hypotheses regarding post-stroke depression polymorphism in transporter serotonin gene, serotoninergic dysfunction and localization, i.e. left frontal lobe seems to be important. Vascular and post-stroke depressions are characterized by chronic course, treatment resistance and higher rate of mortality. Post-stroke depression is diagnosed rare, and patients do not accept therapeutic and rehabilitation procedures.
In therapy several approaches simultaneously should be implemented: treatment of comorbid physical diseases, antidepressants and psychotherapy. Safe and effective drugs in vascular and post-stroke depressions include serotoninergic and dopaminergic reuptake inhibitors and drugs increasing transmission in two systems: serotoninergic and noradrenergic.

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.