Komórki gwiaździste jako główny regulator sygnalizacji międzykomórkowej w procesie włóknienia wątroby

*Beata Kasztelan-Szczerbińska¹, Maria Słomka¹, Jadwiga Daniluk^{1, 2}, Krzysztof Celiński¹, Halina Cichoż-Lach¹, Mariusz Szczerbiński¹, Agnieszka Zwolak², Iwona Jastrzębska²

Streszczenie
Włóknienie wątroby to rodzaj reakcji komórkowej na przewlekłe działanie czynnika uszkadzającego. Może ono prowadzić do marskości i niewydolności narządu z wszelkimi ich negatywnymi konsekwencjami – nadciśnieniem wrotnym z krwawieniami z przewodu pokarmowego, wodobrzuszem, zaburzeniami krzepnięcia i encefalopatią wątrobową. Komórki gwiaździste wątroby (hepatic stellate cells – HSC) to nie miąższowe komórki w fazie spoczynku, których główną funkcją w zdrowej wątrobie jest magazynowanie witaminy A. Pod wpływem uszkodzenia wątroby przechodzą one w fazę aktywacji, która polega na przemianie do fenotypu charakteryzującego się zdolnością do proliferacji, indukowania włóknienia i zapalenia oraz kurczliwością. Interakcje pomiędzy hepatocytami, komórkami Kupffera, komórkami zapalnymi i HSC wyzwalają sygnały profibrotyczne i prowadzą do włóknienia. Aktywacja HSC jest głównym zjawiskiem w procesie wątrobowej fibrogenezy, można ją podzielić na dwie główne fazy: 1. inicjację – zwaną również fazą przedzapalną i 2. fazę rozwinięcia, w której utrzymywany jest aktywny fenotyp HSC i w której postępuje włóknienie. Po usunięciu czynnika uszkadzającego dochodzi do redukcji liczby aktywnych HSC i rezolucji włóknienia. Do zjawiska tego dochodzi prawdopodobnie dwoma drogami: 1. przez powrót do fenotypu spoczynkowego lub 2. na drodze apoptozy. Wyniki badań przeprowadzone na przestrzeni ostatnich 20 lat wskazują na udział HSC nie tylko w procesach uszkodzenia wątroby, ale również w jej rozwoju, regeneracji, reakcjach na ksenobiotyk i immunoregulacji. Ogromny postęp wiedzy w tej dziedzinie naświetlił potencjalne możliwości dla interwencji terapeutycznej u pacjentów z przewlekłą chorobą wątroby. Nasza praca uwypukla charakterystykę komórek gwiaździstych oraz ich interakcje z innymi komórkami w okresie indukcji, progresji i rezolucji włóknienia w wątrobie.

Summary
Hepatic fibrosis represents cellular response to chronic liver injury. It can lead to cirrhosis and organ failure with all their negative consequences – portal hypertension with gastrointestinal bleeding, ascites, coagulopathy, and hepatic encephalopathy. Hepatic stellate cells (HSC) are nonparenchymal, quiescent cells, whose main function is to store vitamin A in normal liver. Upon liver injury they undergo an activation process, which represents a transition into proliferative, fibrogenic, proinflammatory and contractile phenotype. Cross – talk between hepatocytes, Kupffer cells, inflammatory cells and HSC induces profibrogenic signals and triggers fibrogenesis. The ativation of HSC remains a central event in the process of liver fibrosis and can be subdivided into two major phases: 1. initiation, also called pre-inflammatory stage and 2. perpetuation which maintain the activated phenotype of HSC and generate fibrosis. As the injurious agent is removed, the resolution of hepatic fibrosis with the decrease in activated HSC number can occur. Two potential pathways account for this process: 1. reversion to quiescent phenotype or 2. clearance through apoptosis. Research over past 20 years has indicated of HSC involvment not only in liver injury, but also in hepatic development, regeneration, xenobiotic responses and immunoregulation. Progress in this area has elucidated potential possibility of therapeutic intervention that might help patients with chronic liver disease. This review highlights characteristics of biology of hepatic stellate cells and their interaction with other cell types during induction, progession and resolution of liver fibrosis.

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.