Postać wątrobowa niedoboru alfa-1-antytrypsyny

*Agnieszka Bakuła, Piotr Socha

Streszczenie
Niedobór α1 antytrypsyny (α1ATD) jest jednostką chorobową uwarunkowaną genetycznie, która przebiega pod postacią choroby płuc i/lub wątroby. U większości chorych z niedoborem α1AT przebieg jest bezobjawowy lub skąpo objawowy. Postać wątrobowa choroby ujawnia się zwykle w 4-8 tygodniu życia pod postacią przedłużonej, cholestatycznej żółtaczki lub noworodkowego zapalenia wątroby. Jest też najczęstszą, wśród chorób uwarunkowanych genetycznie i drugą po atrezji dróg żółciowych, przyczyną przeszczepienia wątroby u dzieci. Stwierdzenie obniżenia stężenia α1AT we krwi poniżej 0,5 g/L (11 μM) jest wskazaniem do dalszej diagnostyki – określenia fenotypu i/lub badań genetycznych. Uszkodzenie wątroby obserwowane jest u pacjentów z nieprawidłowym fenotypem białka α1 antytrypsyny – ZZ, ale tylko u około 10% pacjentów z fenotypem PiZZ dochodzi do uszkodzenia wątroby. U osób dorosłych manifestacja kliniczna choroby związana jest głównie z układem oddechowym (przewlekła obturacyjna choroba płuc). W niektórych przypadkach przewlekłe zapalenie wątroby, marskość czy rak wątrobowokomórkowy, rozwijają się dopiero w wieku dorosłym, bez wcześniejszych objawów w dzieciństwie. Nadal nie do końca poznano mechanizm uszkodzenia hepatocytów. Nie dysponujemy również metodami przyczynowego leczenia niedoboru α1AT. Postępowanie ogranicza się do działań profilaktycznych i terapii powikłań marskości wątroby. Wprowadzenie do rutynowego postępowania transplantacji wątroby w znaczący sposób poprawiło rokowanie w tej chorobie i jest jedyną metodą terapii przyczynowej.

Summary
α1-antitrypsin deficiency (α1-ATD) is a hereditary, metabolic disorder that may predispose to chronic obstructive pulmonary disease (COPD) in adults or liver disease in children and adults. In most of the patients the disease does not cause any symptoms or there is only mild clinical presentation. The liver disease may present at the age of 4-8 weeks as a prolonged jaundice or neonatal hepatitis. It is the major cause of liver transplantation among hereditary diseases and the second cause in total after biliary atresia. The decrease of α1 AT serum concentration below 0.5 g/L (11 μM) is an indication for further diagnostic work up- phenotyping or genotyping. The risk of developing liver disease was seen only in Pi ZZ phenotype (estimated to be about 10%). The liver transplantation improved the prognosis and is the only method of definite treatment. Promising treatments include gene therapy, transplantation of hepatocytes, which are still experimental methods.
Chronic lung disease is the most common presentation in adulthood. Liver cirrhosis, hepatitis, hepatocarcinoma may develop in later age without any features of liver injury in childhood. There are several hypothesis concerning pathophysiology of liver injury, but the mechanisms are still not clear. The course of liver disease due to Pi ZZ phenotype in children is unpredictable. From the clinical point of view it is important to know which patients may deteriorate and shall be followed carefully to make right decisions on liver transplantation.

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.