Wysiłek fizyczny a układ krążenia. Podstawy fizjologiczne i genetyczne. Wpływ na ryzyko chorób sercowo-naczyniowych

*Michał Ambroziak

Streszczenie
Wysiłek fizyczny należy do podstawowych elementów prewencji pierwotnej i wtórnej chorób układu krążenia, uwzględnionych w zaleceniach Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego. O możliwościach organizmu człowieka do wykonania określonego wysiłku fizycznego decydują mechanizmy adaptacyjne układu krążenia. Obejmują one zmiany: czynności serca i ciśnienia tętniczego krwi, objętości wyrzutowej i pojemności minutowej, różnicy tętniczo-żylnej wysycenia tlenem oraz dystrybucji przepływu krwi. Sprawność tych mechanizmów, rozstrzygająca o zdolności do wykonywania różnego rodzaju wysiłków fizycznych, ich efektywności oraz tolerancji zależą nie tylko od intensywności treningu ale także od określonych uwarunkowań genetycznych. Wśród nich wymienia się m.in. polimorfizm I/C genu ACE, polimorfizm R577X genu alfa aktyniny 3 ACTN3czy polimorfizm -9BDKBR12 genu baradykininy typu 2. Obecność określonych genotypów decyduje o większej zdolności do wykonywania albo intensywnego wysiłku siłowego, albo wytrzymałościowego. Jednocześnie na podstawie wielu badań, w tym jednego z pierwszych, opublikowanego w 1953 roku w piśmie Lancet, wiadomo, że regularny wysiłek fizyczny wpływa na zmniejszenie częstości zdarzeń sercowych, zgonów z powodu schorzeń układu krążenia i zgonów w ogóle. W świetle badań ostatnich lat okazuje się, że o oddziaływaniu wysiłku fizycznego na stan zdrowia człowieka również decydują uwarunkowania genetyczne. Wśród nich wymienia się m.in. polimorfizm V227A genu PPARalfa czy polimorfizm Arg16/Gly genu receptora adrenergicznego beta 2. Badania podłoża molekularnego wysiłku fizycznego mogą posłużyć do określenia genotypu, charakteryzującego ludzi, dla których wysiłek jest szczególnie ważnym i skutecznym sposobem zapobiegania chorobom układu krążenia.

Summary
Physical activity is a main compound of cardiovascular primary and secondary prevention program included in the European Society of Cardiology guidelines. Adaptation mechanisms of circulation system determine the human potential for specific exertion. They include: changes in heart rate and blood pressure, cardiac ejection fraction and cardiac output, veno-arterial oxygen saturation difference and blood distribution. Adaptation mechanisms efficiency crucial for ability, effectiveness and tolerance of different types of exertion depend not only on strenuousness of an effort but also genetic factors: polymorphism I/C ACE gene, polymorphism R577X alfa actinin 3 ACTN3gene or polymorphism -9BDKBR12 bradykinin type 2 gen. The presence of particular genotypes determines ability for strength exertion as well as endurance exertion. Based on many trials, including the first one published in Lancet in 1953, is known that regular physical activity decreases the incidence of cardiovascular events, cardiovascular deaths and total deaths. Recent publications confirmed the influence of genetic factors on the effect of exertion on human health. Among new genes polymorphism V227A PPAR alfa gene and polymorphism Arg16/Gly adrenergic beta 2 receptor gene were found. Searching of molecular basis of exertion can be helpful in determining genotype characteristic for patients who could benefit by exertion as a particulary important and effective preventive tool of cardiovascular events.

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.