Siatkówczak

*Stanisław Zajączek

Streszczenie
Siatkówczak jest modelowym nowotworem o podłożu genetycznym. Warunkowany jest dominującymi mutacjami jednej kopii genu RB1, które mogą mieć charakter somatyczny (S. sporadyczny, zwykle jednostronny) lub konstytucyjny (często obustronny i/lub wieloogniskowy). Do powstania guza konieczne jest jeszcze „drugie trafienie”, które ma już charakter mutacji somatycznej. Unieczynnienie obu kopii genu odblokowuje cykl komorkowy w fazie G1-S i inicjuje nowotwór. Gen RB1 składa się z 27 eksonów, mutacje nie wykazują preferencji lokalizacyjnych typu hot spot (co utrudnia diagnostykę), jednak ostatnio opisano pewne preferencje lokalizacyjne i etniczne w charakterystyce mutacji. Omówiono uwarunkowania genetyczne i charakterystykę rodowodowo-kliniczną siatkówczaka. Podano zasady diagnostyki genetycznej siatkówczaka a także zasady opieki nad rodzinami obciążonymi zmutowanym genem. Z uwagi na występowanie nosicieli mutacji konstytucyjnych również w grupie pacjentów z guzami jednostronnymi sporadycznymi, wszyscy chorzy z siatkówczakiem jak i ich rodzeństwo powinni być poddawani badaniom profilaktycznym do chwili potwierdzenia/wykluczenia mutacji. Nosicielstwo mutacji konstytucyjnej powoduje także w późniejszym życiu pacjenta podwyższone ryzyko innych pierwotnych nowotworów, zwłaszcza mięsaków.

Summary
Retinoblastoma genetics is modelling system for knowledge of basic features of all hereditary cancers. Tumour is caused by inactivating mutations of both copies of RB1 gene. They are transmitted as "one hit” in dominant manner, but inactivation of second gene copy is needed for initiation. In hereditary form (frequently bilateral/ multifocal) first "hit” is as constitutional and inherited but a second hit is a somatic mutations. In sporadic form (mostly unilateral and unifocal) both "hits” are somatic mutations. Inactivation of both RB1 gene copies abolish cell cycle block between G1 and S phase initialize carcinogenesis. RB1 gene consists of 27 eksons, mutations does not exhibit hot spots, but some spatial and ethnic regularities were detected in last years. Hereditary determinations, clinical value of pedigree and molecular analyses of RB1 gene are described, as well as basic rules of familial care. Due to detection of constitutional mutations carrier status in some patients with non-familial, unilateral tumours (de novo and germ- line or low penetrant mutations) prophylactic investigations of all first degree relatives must be performed, until their molecular verification is done. Patients with constitutional mutations have also higher risk of secondary primary tumours, particularly sarcomas.

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.