Osteoporoza – ocena ryzyka złamania. Status Quo Arte Anno 2007/2008: Przegląd stanowisk: Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), Europejskiej Agencji Medycznej (EMEA), Europejskiego Towarzystwa Klinicznych i Ekonomicznych Aspektów Osteoporozy (ESEAO), Międzynarodowej Fundacji Osteoporozy (IOF), Polskiej Fundacji Osteoporozy (PFO) i Polskiego Towarzystwa Osteoartrologii (PTOA)

Janusz Badurski¹, Edward Czerwiński², *Ewa Marcinowska-Suchowierska³

Streszczenie
Opracowanie niniejsze uzasadnia potrzebę zasadniczej zmiany rozumienia istoty i praktyki wobec osteoporozy, przez jednych rozumianej w kategorii densytometrycznej (T-score -2.5), przez drugich – w kategorii zagrożenia złamaniem, z jakichkolwiek przyczyn by ono nie wynikało. Wieloprzyczynowy charakter obniżenia wytrzymałości kości, zwiększający ich łamliwość, nie umożliwia rozpoznania choroby, czyli osteoporozy, na podstawie jednolitego kryterium przed pierwszym złamaniem w wyniku małego urazu. Możliwa jest natomiast ocena całkowitego, indywidualnego, 10-letniego zagrożenia złamaniem (RB-10), uwzględniająca niezależne i samowystarczające czynniki ryzyka. Są nimi: zaawansowany wiek, uprzednio przebyte złamanie, złamania biodra u rodziców, niski BMI, niska masa kostna, leczenie glikokortykosteroidami, reumatoidalne zapalenie stawów, nikotynizm i nadużywanie alkoholu. Gęstość mineralna kości, dotychczas uznawana za kryterium rozpoznania osteoporozy (BMD o T-score = -2.5) lub jej wykluczenia (T-score> -2.5), współuczestniczy na równi z klinicznymi czynnikami ryzyka w ocenie bezwzględnego zagrożenia złamaniem, tak jak badanie rtg kręgosłupa, wykrywające złamania kręgów. Indywidualne, całkowite RB-10, odzwierciedla wpływ liczby czynników ryzyka na ryzyko populacyjne (RP-10) w każdej dekadzie życia.
Celem leczenia jest zmniejszenie zagrożenia złamaniem. Obejmuje ono ograniczenie wpływu czynników ryzyka złamań, w tym zapobieganie upadkom oraz poprawę jakości kości z wykorzystaniem terapii farmakologicznej. Wymagają go osoby obciążone ryzykiem złamania osteoporotycznego większym od średniego ryzyka populacyjnego. Jego znajomość jest niezbędna do określenia progu interwencji leczniczej w każdym kraju osobno, gdyż próg ten jest wynikiem ugody i opracowań grup eksperckich, administracyjnych i ubezpieczycieli. Czy za próg interwencji uznać jeden wspólny dla wszystkich grup wiekowych, czy wcelowany dla każdego wieku osobno, jest przedmiotem debaty.
W opracowaniu podkreślono, że: pomiar gęstości mineralnej kości, dotychczas uznawany za kryterium rozpoznania osteoporozy lub jej wykluczenia, nie jest wykonywany w celu diagnostyki, ale do oceny bezwzględnego ryzyka złamania, a badanie rtg kręgosłupa zleca się w celu stwierdzenia złamań trzonów kręgowych, które oznaczają wielokrotny wzrost ryzyka złamania. Omówiono podstawy diagnostyki różnicowej niskiej masy kostnej oraz współczesne możliwości leczenia farmakologicznego. Przedstawiono zasady prewencji upadków w profilaktyce złamań.

Summary
The study documents the reason for major change in perceiving osteoporosis as well as practice and treatment against this disease. Osteoporosis is understood by some in densitometric category, by others in the category of fracture risk, resulting from any reasons. A multifactorial nature of decreased bone resistance, which contributes to fragility, does not allow diagnosing osteoporosis based on a single criterion before the first fracture due to a small injury. It is possible, however, to evaluate an individual 10-year fracture risk (AR-10) on the basis of independent and self-sufficient risk factors. These are: advanced age, prior fragility fracture, parental history of proximal femur fracture, low BMI, low bone mass, glicocortycosteroid treatment, rheumatoid arthritis, smoking, overuse of alcohol.
Bone mineral density, which has been used as a criterion for diagnosis of osteoporosis (BMD T-score = –2,5) or its exclusion (T-score> –2,5), is a variable, together with clinical risk factors, in the evaluation of the absolute risk factor, similar to vertebral x-ray revealing vertebral fracture. The individual absolute fracture risk (AR-10) shows the influence of the number of risk factors on the population risk (PR-10) in each decade of life. The aim of the treatment is to decrease fracture risk. It combines a limitation of fracture risk factors effects including fall prevention and improvement of bone quality with applying pharmacotherapy. It is required for persons with fracture risk greater than average population risk. The knowledge of population risk is necessary to evaluate the intervention threshold in each country separately, because it is a result of agreement and guidelines of expert groups, administrators, and insurance companies. Whether one should accept one common intervention threshold for all age-groups or for each age-group individually, is an issue for a debate.
This study highlights that a bone mineral measurement, so far accepted as a criterion for diagnosis of osteoporosis or its exclusion should not be made to diagnose a disease but to assess an absolute fracture risk. Spinal X-ray pictures are performed in aim to diagnose vertebral fractures, which multiply the risk of further fractures. The principles of low bone mass differential diagnosis and current possibility of pharmacological treatment are also described. Guidelines for fall avoidance in fracture prevention are described.

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.