Rola układu endokannabinoidowego w patogenezie otyłości

*Jarosław Kozakowski, Wojciech Zgliczyński

Streszczenie
Układ endokannabinoidowy obejmuje receptory CB1 i CB2 obecne w mózgu oraz w narządach obwodowych, ich naturalne ligandy (endokannabinoidy, EC), takie jak anandamina (AEA) i 2-arachidonyl-glycerol (2-AG) oraz enzymy związane z ich syntezą, wychwytem i degradacją. Uważa się, że fizjologiczną rolą EC jest ich udział w regulacji bilansu energetycznego. W wyniku działania centralnego i obwodowego związki te powodują wzrost łaknienia, wpływają na metabolizm węglowodanów i lipidów oraz zwiększają akumulację tłuszczów. Działanie pobudzające łaknienie związane jest z obecnością licznych receptorów CB1 w odpowiednich strukturach podwzgórza. EC wpływają na bilans energetyczny działając także w komórkach przewodu pokarmowego, w wątrobie, tkance tłuszczowej i w mięśniach szkieletowych. Związki te zwiększają przyswajanie pokarmów, pobudzają adipogenezę i zmniejszają wydatek energetyczny w mięśniach, sprzyjając rozwojowi otyłości. Poznanie tych mechanizmów stało się przesłanką dla prób zablokowania układu EC. Badanie przeprowadzone wśród ponad 6000 osób z otyłością lub nadwagą i innymi czynnikami ryzyka chorób układu krążenia wykazało, że po 12 miesiącach leczenia rimonabantem – selektywnym blokerem receptorów CB1 dochodzi do istotnego spadku ciężaru ciała i zmniejszenia obwodu talii, spadku insulinooporności, stężenia insuliny na czczo, wzrostu stężenia HDL cholesterolu i obniżenia stężenia triglicerydów. W grupie osób z otyłością i zaburzeniami lipdowymi wykazano dodatkowo spadek stężenia małych cząstek LDL, wzrost stężenia adiponektyny, redukcję stężenia leptyny i białka c-reaktywnego (CRP). Wyniki te stały się podstawą zarejestrowania rimonabantu jako leku do zwalczania otyłości. Wydaje się, że ze względu na wielokierunkowe działanie preparat może być bardzo przydatny w leczeniu zespołu metabolicznego.

Summary
The endocannabinoid system consist of the receptors CB1 and CB2 located in the brain and peripherial organs, their natural ligands (endocannabinoids, ECs): anandamine and 2-arachidonyl-glycerol, and the enzymatic machinery, necessary for their synthesis, re-uptake and degradation.
It is believed that EC system is involved in control of energy homeostasis. ECs activate brain areas involved in food intake, regulate glucose and lipid metabolism and cause lipids accumulation. ECs via CB1 and CB2 receptors increase food absorption, stimulate adipogenesis and decrease energy expenditure in skeletal muscles, thereby promote obesity. The discovery of EC system and of its impact on the regulation of energy metabolism have suggested that CB1 blockade may represent a viable treatment target for adiposity, and beneficial metabolism modulation. Data from the trials designed to asses the efficacy and safety of rimonabant – the first selective CB1 blocker in the treatment of over 6000 obese or overweighed subjects during 1 year have shown significant decrease in their body weight, waist circumference, improve in plasma glucose, insulin homeostasis and the lipoid profile (increase in serum HDL-cholesterol and decrease in triglycerides levels). Moreover, in subgroup of overweighed patients with atherogenic lipid profile decrease in serum LDL- cholesterol, leptin and c-reactive protein levels, and increase in adiponectin levels have been shown. Rimonabant therefore represents novel therapeutic approach for the treatment of obesity and metabolic abnormalities leading to diabetes and cardio-vascular disease.

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.