Skuteczność poszukiwania przez Ośrodek Instytutu Hematologii i Transfuzjologii niespokrewnionych dawców komórek krwiotwórczych w krajowych i zagranicznych rejestrach w latach 2001-2006 dla pacjentów z ostrymi i przewlekłymi białaczkami

*Jacek Nowak, Elżbieta Graczyk-Pol, Renata Mika-Witkowska, Małgorzata Zajko,
Marta Rogatko-Koroś, Jadwiga Sak-Budzisz

Streszczenie
Wstęp. Przeprowadzenie transplantacji komórek krwiotwórczych (TKK) u chorych z ostrymi lub przewlekłymi białaczkami uzależnione jest od dostępności dawcy o wysokim stopniu zgodności immunogenetycznej, najczęściej w zakresie 10/10 alleli loci A, B, Cw, DRB1 i DQB1 głównego kompleksu zgodności tkankowej HLA (human leukocyte antigen). Niektóre cechy biologiczne dawcy, takie jak wiek, płeć, status CMV i in. wpływające na przebieg potransplantacyjny mogą stanowić dodatkowe kryterium doboru dawcy tylko w przypadkach, gdy chory posiada wielu dawców zgodnych w zakresie HLA.
Materiał i metody. Analizie poddano 360 procedur doboru niespokrewnionego dawcy szpiku przeprowadzonych w Instytucie Hematologii i Transfuzjologii w latach 2001-2006.
Wyniki. W przedstawionych badaniach jednoośrodkowych ukończono 322 procedury. W latach 2001-2006 przeważały następujące rodzaje wskazań do TKK: przewlekła białaczka szpikowa (PBSz) – 94 (26%), ostra białaczka limfoblastyczna – 86 (24%) i ostra białaczka szpikowa – 85 (24%). Nastąpił stopniowy spadek odsetka chorych kwalifikowanych z PBSz (z 43% w 2001 r. do 13% w 2006 r.) i wzrost odsetka chorych z ostrymi białaczkami (z 38% do 56% w tych samych latach). Lekarze ośrodków przeszczepowych zaakceptowali dobranego dawcę dla 226 (70%), w tym zgodnego w zakresie 10/10 alleli dla 148 (46%), a częściowo niezgodnego (7-9/10 alleli) dla 79 (25%) chorych. Dla 47 (20,8%) chorych dawca pochodził z rejestrów polskich. Wzrost odsetka polskich dawców skorelowany był silniej ze wzrostem całkowitej liczby dawców (ABDR + AB) w polskich rejestrach (r = 0,87; p = 0,024; df = 4), niż ze wzrostem liczby dawców ABDR (r = 0,82; p = 0,046; df = 4), co oznacza ich równoważną przydatność przy zastosowaniu algorytmu doboru obejmującego wybranych dawców AB. U zaakceptowanych w latach 2001-2006 dawców częściowo niezgodnych zmniejszeniu (z 63% do 13%) uległ odsetek niezgodnych alleli HLA klasy I z niekorzystną substytucją aminokwasu w pozycji 116. Nie uległ natomiast zmianie odsetek niezgodności HLA związanych z niezgodnością ligacji KIR, uważanych za korzystniejsze od niezgodnych HLA związanych ze zgodnością KIR.
Wnioski. Ponad 70% polskich chorych z ostrymi i przewlekłymi białaczkami ma szansę doboru do TKK niespokrewnionego dawcy zgodnego lub z dopuszczalną niezgodnością HLA. Liczebny rozwój krajowych rejestrów niespokrewnionych dawców szpiku może poprawić przydatność dobieranych dawców i zwiększyć odsetek polskich chorych mogących skorzystać z tej formy leczenia. W doborze dawców dla chorych nie posiadających w pełni zgodnego dawcy istnieje możliwość wyboru niezgodnych alleli o najmniejszej szkodliwości.

Summary
Introduction. Availability of therapeutic stem cell transplantation (SCT) for patients with chronic and acute leukemia depends on selection of HLA acceptable donor.
Materials and methods. The analysis comprised 360 procedures including 322 procedures completed of bone marrow donor search performed at Institute of Haematology and Transfusion Medicine in 2001-2006.
Results. Chronic myeloid leukemia (CML) – 94 (26%), acute lymphoblastic leukemia – 86 (24%) and acute myeloid leukemia – 85 (24%) were the most frequent indications for SCT in 322 donor search procedures. In the peroid of 2001-2006 a significant reduction of CML and elevation of acute leukemia patient percentages were noted. An acceptable donor was selected, for 226 (70%) patients including 148 (46%) perfectly matched and 79 (25%) donors with acceptable mismatch. For 47 (20,8%) patients the donor was selected from the Polish registry. The correlation of the number of Polish patients for whom a Polish donor was selected with the total number of potential donors (ABDR + AB) in Polish registries (r = 0,87; p = 0,024; df = 4) was higher than correlation with the number of Polish ABDR donors (r=0.82; p=0.046; df=4). In the years 2001-2006 the percentage of mismatches with adverse aminoacid substitution in position 116 of class I molecule was successively reduced. On the contrary, the percentage of favorable KIR ligand mismatches remained unchanged.
Conclusions. More than 70% of Polish leukemia patients have an acceptable unrelated donor for SCT. Substantial enrichment of Polish bone marrow donor registries would further improve the quality of selected donors and increase the number of patients to benefit from this therapy. In the absence of fully matched donor, a selection of partly mismatched donor with the top permissive mismatch, should be considered.

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.