Zakażenia grzybicze w cukrzycy

Powszechnie wiadomo, że pacjenci z cukrzycą są bardziej podatni na rozwój zakażeń grzybiczych, a przebieg infekcji może być u nich cięższy. Dotyczy to niektórych rodzajów grzybic jak np. śluzówkowo-skórnej kandydiazy, czy mukormikozy, które występują częściej wśród osób z cukrzycą. U większości pacjentów, szczególnie z dobrym wyrównaniem metabolicznym nie stwierdza się zwiększonego ryzyka infekcji. Znanych jest wiele czynników predysponujących do rozwoju zakażeń grzybiczych, wśród nich prócz cukrzycy należy wymienić: długotrwałą antybiotykoterapię, immunosupresję, AIDS, neutropenię, oparzenia, operacje zwłaszcza kardiochirurgiczne, transplantacje narządów, dializoterapię, wcześniactwo, ciążę i inne.

Jedną z przyczyn zwiększonej podatności na zakażenia u osób chorujących na cukrzycę jest zaburzenie mechanizmów obronnych ustroju. Zaburzenia funkcji leukocytów związane są z nieprawidłowym metabolizmem glukozy. Dla prawidłowego przebiegu fagocytozy konieczna jest energia, która uzyskiwana jest w procesie glikolizy. Zapasy energetyczne jakimi dysponują fagocyty są niewielkie dlatego substrat musi być dostarczany z zewnątrz. Glukoza jest transportowana przez błonę komórkową leukocytów bez udziału insuliny. Insulina jest natomiast niezbędna w aktywowaniu enzymów cyklu glikolitycznego – glukokinazy i kinazy pirogronianowej. Niedobór insuliny prowadzi do upośledzenia glikolizy i na tej drodze upośledza przebieg fagocytozy (12).

Zaburzenie przemiany glukozy wewnątrz leukocytów prowadzi również do obniżenia zdolności zabijania drobnoustrojów przez fagocyty. W procesach tlenowych, które mają duże znaczenie w zakażeniach grzybiczych fagocytoza drobnoustrojów w ciągu kilku sekund pobudza procesy oddechowe powodując powstanie toksycznych utleniaczy (14). W wyniku działania oksydazy NADPH i przemieszczenia elektronu z NADPH na tlen cząsteczkowy powstaje anion ponadtlenkowy, z którego tworzy się nadtlenek wodoru. Z nadtlenku wodoru przy udziale jonów żelazawych powstają rodniki hydroksylowe, a w reakcji katalizowanej przez mieloperoksydazę powstaje kwas podchlorawy, z którego w reakcji z aminami powstają chloraminy (4). Reaktywne związki tlenowe są toksyczne dla bakterii, grzybów pasożytów i komórek nowotworowych. Wysoki poziom glikemii u chorych na cukrzycę powoduje, że glukoza jest w znacznej części metabolizowana przez reduktazę aldozową przy udziale NADPH. Na skutek tych przemian dochodzi do zużycia NADPH, który jest niezbędny do opisanych tlenowych procesów zabijania drobnoustrojów przez komórki żerne (14). Zaburzenia te mają istotne znaczenie czego dowodem jest fakt, że u osób z niedoborem mieloperoksydazy, u których występują ciężkie zakażenia grzybicze znaczny odsetek stanowią pacjenci z cukrzycą (3).

U osób chorujących na cukrzycę stwierdza się również upośledzenie chemotaksji. Wydaje się, że to zaburzenie nie ma związku ze złym wyrównaniem metabolicznym ale raczej jest niezależnym defektem wrodzonym. Upośledzenie chemotaksji stwierdzono u potomstwa pacjentów chorych na cukrzycę (9).

Rozwojowi grzybic sprzyjają również zmiany naczyniowe oraz neuropatia występujące jako przewlekłe powikłania cukrzycy.

Znacznie zwiększona częstość występowania