Ocena porównawcza wykorzystania fluorescencji różnicowej i systemu ICDAS II w diagnostyce próchnicy – badania in vitro

Próchnica jest wciąż aktualnym problemem zdrowotnym polskiej populacji. Jak wiadomo wczesne objawy choroby ograniczone do szkliwa mają charakter odwracalny i mogą być leczone metodami nieinwazyjnymi, które nie generują wysokich kosztów terapii. Od lat trwają więc poszukiwania skutecznego narzędzia diagnostycznego, które umożliwiłoby wczesne wykrywanie zmian próchnicowych. Szczególnym zainteresowaniem cieszą się obecnie metody optyczne pozwalające na rejestrację obrazu i monitorowanie ogniska próchnicowego w czasie, w tym metody fluorescencyjne – LIF (1, 2, 3). Intensywnie prowadzone badania nad fotoluminescencją szkliwa pozwoliły na opracowanie jego charakterystyki wzbudzeniowo-emisyjnej. Przy wzbudzeniu fluorescencji długością fali około 400 nm, wygodnym wskaźnikiem zmian obserwowanych w strukturze szkliwa jest stosunek emisji pasm, np. przy 520 i 630 nm. Zmniejszenie fluorescencji szkliwa odwapnionego w zakresie niebiesko-zielonym i jednoczesny wzrost natężenia w zakresie czerwieni stwarzają możliwość zastosowania fluorymetrii różnicowej przy obrazowaniu fluorescencji powierzchni szkliwa bez względu na geometrię pomiaru, zmiany natężenia światła wzbudzającego i inne czynniki. Wstępne wyniki badań opisujące założenia i możliwości wykorzystania fluorescencji różnicowej w diagnostyce stomatologicznej przedstawiono we wcześniejszej publikacji (4).

Jak dotąd dostępne jest na rynku jedno urządzenie pozwalające na obrazowanie fluorescencji wzbudzonej na powierzchni zęba – system QLF. Układ ten nie jest jednak powszechnie dostępny w praktyce klinicznej. Dotychczasowe doniesienia opisują jego zastosowanie w naukowych badaniach eksperymentalnych. Wysoka cena urządzenia oraz konieczność zainstalowania wysoce specjalistycznego oprogramowania do ilościowej analizy obrazu znacznie ogranicza jego zastosowanie. Inny dostępny system diagnostyczny, pracujący w oparciu o metodę fluorescencyjną, laser Diagnodent, umożliwia ilościową ocenę natężenia wzbudzonej fluorescencji, ale bez opcji obrazowania badanego obszaru (5, 6, 7).

W ostatnich latach podjęto próbę opracowania nowego uniwersalnego wskaźnika do wizualnej oceny stopnia zaawansowania zmian próchnicowych. Międzynarodowy komitet koordynujący pracę nad nowym systemem diagnostyki próchnicy zarekomendował w 2005 stosowanie zmodyfikowanego Międzynarodowego System Wykrywania i Oceny Próchnicy – ICDAS II (ang. International Caries Detection & Assessment System). Umożliwia on ocenę wzrokiem stanu twardych tkanek zęba po wcześniejszym ich oczyszczeniu i oświetleniu. Zdaniem autorów, nowy wskaźnik pozwala nie tylko na ujednolicenie metod wykrywania stopnia zaawansowania zmian próchnicowych, ale daje również możliwość oceny ich aktywności. Niewątpliwą jego zaletą jest również przydatność zarówno w badaniach klinicznych, jak i epidemiologicznych (8).

W prezentowanych badaniach in vitro, podjęto próbę wykorzystania metody fluorescencji różnicowej do oceny stopnia zaawansowania zmian próchnicowych. Porównano również jej skuteczność diagnostyczną z oceną wizualną z użyciem systemu ICDAS II.

Jako materiał do badań in vitro wykorzystano 50 ludzkich zębów usuniętych z różnych wskazań stomatologicznych, w tym również zęby zatrzymane. Zęby po ekstrakcji płukano pod bieżącą wodą, oczyszczano mechanicznie i przechowywano w roztworze wody destylowanej z dodatkiem kryształków tymolu. Oczyszczone i utrwalone zęby wykorzystywano do dalszych badań. Ocenie poddano 80 stycznych powierzchni zębów.

Badanie wizualne przeprowadzono w świetle lampy stomatologicznej. Powierzchnie zębów oceniano w warunkach wilgotnych i po osuszeniu stosując sześciostopniowy wskaźnik ICDAS II, w którym poszczególne wartości oznaczają:

0 – szkliwo prawidłowe

1 – matowa plama, biała lub brązowa – zmiana widoczna po osuszeniu powierzchni

2 – matowa plama, biała lub brązowa – zmiana widoczna na wilgotnej powierzchni

3 – miejscowe przerwanie ciągłości szkl

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.