Urazowe uszkodzenia zębów mlecznych na podstawie piśmiennictwa¹⁾

Urazowe uszkodzenia zębów mlecznych stanowią istotny problem w stomatologii dziecięcej, niewiele jest natomiast doniesień na ten temat we współczesnym piśmiennictwie (1, 2, 3). Z retrospektywnych badań Andreasen i wsp. wynika, że 30% dzieci poniżej 7. roku życia doznało urazu zębów (2, 4, 5). Należy dodać, że duża część niewielkich uszkodzeń zębów mlecznych nie jest ujęta w statystykach (6). Bardzo często bowiem rodzice nie zgłaszają się z dziećmi do leczenia. Dodatkowo uszkodzenia zębów mogą zostać przeoczone podczas badania, gdy urazowi towarzyszy krwawienie z tkanek miękkich. Przyczynia się do tego także brak współpracy ze strony dziecka (7). Największe ryzyko wystąpienia urazu istnieje między 18. a 30. miesiącem życia, kiedy dziecko rozpoczyna samodzielnie chodzić. Wtedy właśnie ryzyko pourazowego uszkodzenia zębów jest dwukrotnie wyższe niż u dzieci w pozostałych grupach wiekowych. Do urazów zwykle dochodzi w domu, a najczęstszą przyczyną są upadki (4, 7). W uzębieniu mlecznym urazom najczęściej ulegają pierwsze centralne siekacze, rzadziej górne i dolne siekacze boczne oraz górne kły. Uszkodzenia pozostałych zębów są rzadkie i towarzyszą zwykle poważniejszym urazom kości twarzoczaszki (8). Najczęstszym efektem urazu są zwichnięcia częściowe (2, 7, 9, 10). Z piśmiennictwa wynika, że zwichnięcia zębów mlecznych stanowią od 21-81% wszystkich uszkodzeń zębów mlecznych (11, 12, 13). Spowodowane jest to specyficznymi dla wieku rozwojowego warunkami anatomicznymi. Korony zębów mlecznych są krótsze w stosunku do koron zębów stałych, korzenie zębów mlecznych mają mniejsze wymiary i podlegają zmianom fizjologicznym, przez co ząb jest słabiej osadzony w zębodole. Słabszemu umocowaniu sprzyja też luźniejsza budowa kości gąbczastej z obecnością zawiązków zębów stałych i słabsza mineralizacja kości wyrostków zębodołowych. Włókna ozębnej i blaszka zbita zębodołu są cieńsze (14).

Konsekwencjami urazów widocznymi w uzębieniu mlecznym są: przebarwienia korony zęba (53%), przedwczesna utrata zęba mlecznego (46%), obliteracja kanału korzeniowego (36%), martwica miazgi (25%), przemieszczenie zęba utrwalone po zwichnięciu (5-22%), patologiczna resorpcja korzeni (1-10%), retrakcja dziąsła (6%) oraz zaburzenia fizjologicznej resorpcji (4%) (2).

Postępowanie lecznicze często różni się od stosowanego w leczeniu pourazowych stanów w zębach stałych. Nadrzędnym celem leczenia jest prawidłowy rozwój zęba stałego (3, 15). Pourazowe uszkodzenia zębów mlecznych są najczęstszym czynnikiem fizycznym, który może zaburzyć rozwój zęba stałego (16). Niewielka odległość między wierzchołkiem korzenia zęba mlecznego a zawiązkiem jego stałego następcy wyjaśnia, dlaczego urazy zębów mlecznych z łatwością przenoszone są na zęby stałe. Negatywnymi skutkami urazów zębów mlecznych pojawiającymi się w uzębieniu stałym mogą być: białe lub żółtobrązowe przebarwienie szkliwa zębów stałych, przebarwienie z hipoplazją szkliwa na obwodzie, rozdarcie korony zęba, uformowanie struktury zębopodobnej, rozdwojenie korzenia zęba stałego, zagięcie korzenia w kierunku doprzedsionkowym lub bocznym, wydzielenie się zawiązka zęba stałego lub utrudnione wyrzynanie zęba stałego (6). Wymienione zaburzenia rozwojowe po urazach zębów mlecznych stwierdzono u 30% stałych następców (10). Najczęściej występującym zaburzeniem w uzębieniu stałym są przebarwienia szkliwa (10). Ze względu na możliwość wystąpienia podanych wyżej powikłań, wybór metody leczenia w przypadku zębów mlecznych powinien eliminować dodatkowe ryzyko dalszego uszkodzenia zęba stałego (2, 17). Niewłaściwe postępowanie lecznicze po urazie zębów mlecznych może spowodować większe szkody niż sam uraz, odpowiednie natomiast, może poprawić rokowanie (17). Przy wyborze procedury leczniczej należy brać pod uwagę zdolność dziecka do współpracy, okres rozwojowy zęba i jego przydatność w okluzji. Zachowawcze leczenie uszkodzonych w wyniku urazu zębów mlecznych jest zasadne, kiedy są one wolne od choroby próchnicowej (2), ponieważ wiele powikłań w leczeniu stanów pourazowych zębów mlecznych jest związana z patologicznym stanem miazgi i tkanek okołowierzchołkowych (7). Wnikliwe badanie dziecka z urazowym uszkodzeniem zębów jes

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.