Otyłość dzieci a próchnica zębów – na podstawie piśmiennictwa

Nadwaga i otyłość stały się w ciągu ostatnich lat istotnym problemem społecznym w skali całego świata. Wykazuje on tendencję wzrostową niemal we wszystkich grupach wiekowych, niezależnie od płci i pochodzenia etnicznego. Jak podaje Światowa Organizacja Zdrowia WHO otyłość osiągnęła rozmiary epidemii (1, 2). Epidemiolodzy alarmują, że ten wielki problem współczesnej cywilizacji dotyczy już nie tylko krajów wysoko uprzemysłowionych, ale i społeczeństw rozwijających się (3, 4). Występuje przede wszystkim w Europie, Australii, krajach obu Ameryk oraz Bliskiego i Środkowego Wschodu (5-9). Według raportów WHO globalnie około 10% młodych osób w wieku od 5 do 17 lat ma nadwagę, a wśród nich 2-3% ma otyłość. Oznacza to odpowiednio: 155 milionów i 30-45 milionów dzieci w 2000 roku (cyt. wg 7). Z badań przeprowadzonych w USA wynika, że właśnie dzieci są populacją najgrubszą wśród wszystkich grup wiekowych (2). Wzrost występowania nadwagi bądź otyłości w młodym wieku jest widoczny szczególnie w przeciągu dwóch ostatnich dekad. I tak, wśród 7-13-latków kanadyjskich odsetek takich dzieci wzrósł z 12% do ponad 30%, podczas gdy w Australii do 21% (2). Otyłych dzieci amerykańskich jest obecnie 15%, czyli dwa razy więcej niż przed 20 laty (10), podobnie jak w Niemczech (6). Zbliżone dane podaje się dla Japonii (10,5%), Hiszpanii (13,9%), Włoch (9,9%) itd. (3, 8). Do 2000 roku we Francji nadwagę lub otyłość wykazywało 18,1% dzieci 7-9-letnich oraz 15,3% 10-17-latków (11). Problem ten dotyczy także Polski (4, 9, 12). Szacuje się, że wśród polskich 7-9-latków częstość występowania otyłości wynosi 3,6%, zaś otyłość lub nadwagę prezentuje 15,8% dziewcząt oraz 15,0% chłopców w tym wieku (4). Podobnie jak we Francji, istnieje u nas tendencja zmniejszania się tego zjawiska wraz z wiekiem (4).

Podstawową przyczyną otyłości jest zwiększenie spożycia energii i/lub zmniejszenie wydatku energetycznego (9). Znaczący wzrost nasilenia zjawiska otyłości jest związany z czynnikami środowiskowymi, takimi jak siedzący tryb życia i mała aktywność fizyczna oraz konsumpcja pokarmów wysokokalorycznych, wytworzonych z produktów rafinowanych i tłustych (3,13-16). Szczególną uwagę badacze zwracają na genetyczne skłonności do nadmiernego magazynowania tkanki tłuszczowej (3,14,17). Jednak ten czynnik jest najrzadszy, gdyż decyduje o około 5% przypadków (3). Stwierdzono też, że w wypadku młodszych dzieci jednym z najistotniejszych czynników ryzyka jest niski standard ekonomiczny życia rodziców oraz poziom ich wykształcenia (5,13-15). Rzutuje to na nieprawidłowe zwyczaje żywieniowe w postaci spożywania łatwo dostępnych posiłków o dużej zawartości cukrów, fast-foodów i napojów gazowanych. W niektórych rodzinach żywność służy też do zaspokajania tzw. głodu emocjonalnego (18). Z całą pewnością dietetyczne nawyki rodziców rzutują na sposób odżywiania się dzieci (14).

Obecnie wiadomo, że dziecięca otyłość stanowi istotny czynnik ryzyka licznych patologii, zarówno tych szybko rozwijających się na jej tle, jak i odległych, pojawiających się po latach (13). Wśród takich stanów można wymienić powikłania ortopedyczne, nadciśnienie, wzrost poziomu cholesterolu, stłuszczenie wątroby, czy oporność na insulinę (7, 17). Nadmierna waga ciała w dzieciństwie może więc prowadzić do wielu poważnych schorzeń oraz spadku jakości życia i innych problemów. Najgroźniejszymi chorobami determinowanymi m.in. przez otyłość dziecięcą są nowotwory, cukrzyca typu 2, a także choroby układu krążenia, astma, choroba zwyrodnieniowa i zapalenia stawów oraz zespół bezdechu sennego (7, 9, 12, 17, 18). Nadwaga i otyłość u dzieci, a zwłaszcza u młodzieży, bywa także przyczyną zaburzeń emocjonalnych i chorób psychicznych, między innymi na skutek odrzucenia przez rówieśników i wyobcowania (6, 17). Znacznej otyłości często towarzyszą niska s

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.