Zmiana kolorystyki materiałów złożonych pod wpływem barwników spożywczych

Materiały złożone na bazie żywic, polimeryzowane światłem widzialnym stały się podstawowym narzędziem pracy dla lekarzy wykonujących zabiegi lecznicze w zakresie stomatologii zachowawczej. Ich powszechna dostępność, zadowalająca estetyka, łatwość pracy, możliwość stosowania w technikach bezpośrednich i pośrednich a także szybki efekt leczniczy sprawiają, że obecnie nie istnieje alternatywna grupa materiałów dentystycznych do odtwarzania utraconych tkanek zęba metodami minimalnie inwazyjnymi. Niestety obok wymienionych zalet materiały złożone nie są wolne od wad, wśród których najczęściej wymieniane to: degradacja systemu łączącego w miejscu połączenia z tkankami zęba oraz skurcz polimeryzacyjny prowadzący do utraty szczelności brzeżnej sprzyjającej rozwojowi próchnicy wtórnej. Zjawiska te opisywane są szeroko w opracowaniach poświęconych epidemiologii próchnicy i badaniom klinicznym materiałów do wypełnień. Mniej uwagi, zwłaszcza w literaturze krajowej, poświęca się stabilności chemicznej i strukturalnej materiałów złożonych, warunkującym ich długoterminowe użytkowanie w jamie ustnej oraz długotrwały dobry efekt estetyczny wypełnień założonych w odcinku przednim uzębienia. Materiały złożone, co sugeruje ich nazwa, nie są substancjami o jednolitej budowie chemicznej. Wyniki licznych badań (1) (laboratoryjnych i klinicznych) omawianych materiałów wskazują, iż zarówno bezpośrednio po polimeryzacji ich jak i w późniejszym czasie dochodzi w nich do utraty składników organicznych i nieorganicznych. Wraz z utratą poszczególnych komponentów zmieniają się parametry wytrzymałościowe oraz porowatość wypełnienia. Dochodzi do powolnego ubytku jego masy oraz pogorszenia się właściwości estetycznych. Jednym ze zjawisk towarzyszących degradacji i długotrwałemu użytkowaniu materiałów złożonych w środowisku jamy ustnej jest ich podatność na absorpcję substancji barwnych (2-5). Kolor odbudowy utraconych tkanek zęba, obok jej kształtu, jest najważniejszym czynnikiem decydującym o sukcesie klinicznym rozpatrywanym w kategorii estetyki. Zmiana właściwości optycznych (w tym barwy) materiału złożonego zachodzi już w czasie jego polimeryzacji w ubytku oraz bezpośrednio po założeniu wypełnienia na skutek absorpcji wody ze środowiska jamy ustnej. W ciągu użytkowania wypełnienia następuje dalsza zmiana jego barwy na skutek inkorporacji barwników w jego strukturę (6, 7).

Lekarz zakładający wypełnienie klasy III czy IV wg Black´a stoi przed trudnym zadaniem doboru koloru materiału przed jego aplikacją. Musi brać pod uwagę dehydratację tkanek zęba manifestującą się wzrostem ich jasności, efekt usieciowania materiału złożonego w procesie polimeryzacji, a także zmianę koloru wypełnienia i otaczających go tkanek na skutek sorpcji wody ze środowiska jamy ustnej. Jeśli mimo wymienionych powyżej niekorzystnych czynników zarówno lekarz jak i pacjent będą zadowoleni z uzyskanego wyniku estetycznego, a założone wypełnienie nie będzie wykazywało cech utraty szczelności przed długie lata, może zaistnieć konieczność jego wymiany z powodu przebarwień powstałych na skutek akumulacji w materiale barwników ze środowiska jamy ustnej. Zmiana barwy wypełnienia nie jest postrzegana jako „kliniczne” uzasadnienie do jego wymiany, tym bardziej, że wiąże się z utratą zdrowych tkanek zęba. „Niestety” poczucie estetyki oraz wzrastające wymagania pacjentów często są powodem do takiej interwencji, szczególnie w przednim odcinku uzębienia.

Badania prowadzone przez innych autorów w warunkach in vitro wykazały podatność różnych grup materiałów złożonych na oddziaływanie czynników zewnętrznych powodujących zmianę ich zabarwienia. Promieniowanie UV, używki takie jak: kawa, herbata, czerwone wino i roztwór fuksyny zasadowej są powszechnie stosowane w testach stabilności koloru (8-11). Wyniki badań wymienionych autorów wskazują na różną podatność badanych materiałów na absorpcję barwników. Wydaje się więc celowe określenie, które z materiałów złożonych stosowanych w technice pośredniej cechują się większą odpornością na akumulację przebarwień w warunkach in vitro, co może mieć wpływ na ich właściwości kliniczne w perspektywie długotrwałego użytkowania w środowisku jamy ustnej.

Celem pracy było zbadanie, czy uniwersalne materiały złożone są podatne na absorpcję barwników spożywczych w środowisku wybranych napojów, tj. kawy i czerwonego wina a także, który z zastosowanych środków powodować będzie bardziej widoczną zmianę koloru badanych materiałów.

W badaniu wykorzystano trzy materiały złożone:

– Charisma firmy Heraeus-Kulzer, mikrohybrydowy, uniwersalny materiał do wypełnień w odcinku przednim i bocznym (kolor A3O),

– Gradia Direct Anterior firmy GC, mikrohybrydowy materiał do estetycznych wypełnień w odcinku przednim (kolor A3O),

– Herculite XRV firmy Kerr, mikrohybrydowy, uniwersalny materiał do wypełnień w odcinku przednim i bocznym (kolor A3 Dentin).

Badany materiał umieszczano w matrycy teflonowej o 6 mm średnicy i 2 mm wysokości w celu uformowania dysków o ww. wymiarach. Oba końce matrycy zabezpieczano celofanem, który dociskano do powierzchni materiału podczas polimeryzacji w celu zapobieżenia procesowi inhibicji tlenowej. Materiał złożony polimeryzowano przez 40s. światłem lampy halogenowej Astralis 7 (Ivoclar Vivadent) pracującej w trybie pulsacyjnym.

W opisany sposób przygotowano po 10 próbek z każdego z badanych materiałów, a następnie je numerowano i umieszczono w pojemnikach z wodą destylowaną o temperaturze pokojowej na 24 godziny. Dyski z materiału złożonego osuszono strumieniem powietrza, a następnie poddano badaniu kolorymetrycznemu spektrofotometrem Spectroshade (MHT, Włochy).

Spektrofotometr SpectroShade i badane materiały złożone prezentowane są na rycinie 1, zaś analiza kolorymetryczna próbki materiału złożonego na rycinie 2.

Uzyskano wyniki w postaci zapisu koloru badanej próbki jako punktu w układzie CIE L*a*b*, opisanego przez 3 współrzędne liczbowe określające parametry: jasności (L*), natężenia barw niebieskiej (-b*) i żółtej (+b*) oraz czerwonej (-a*) i zielonej (+a*). Następnie umieszczono po 5 próbek każdego materiału w naparze kawy (Nescafe Classic, Kraft Foods) lub czerwonym winie (Sutter Home CS, Winery Inc.California) o temperaturze 20°C na czas 24 godzin. Po tym czasie dyski z materiałów złożonych wyjęto z roztworów,

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.