Ocena stanu tkanek mineralizowanych zębów u pacjentów w wieku rozwojowym po transplantacji nerki lub wątroby. Cz. II – Zaburzenia rozwojowe tkanek twardych zębów^a

Zaburzenia ogólnoustrojowe występujące u pacjentów po transplantacji nerki lub wątroby mogą być efektem choroby przyczynowej przeszczepu, stosowanych leków (m.in. immunosupresji farmakologicznej), współistniejących chorób lub czynników związanych z samym narządem przeszczepionym (1, 2).

Wskazaniem do transplantacji narządu unaczynionego jest jego schyłkowa niewydolność. Transplantacji nerki dokonuje się najczęściej u pacjentów przewlekle dializowanych. Dializoterapia ma na celu zmniejszenie stężenia w ustroju tzw. toksyn mocznicowych, a przez to zmniejszenie nasilenia objawów klinicznych niewydolności nerek. Mimo to, u pacjentów dializowanych może dochodzić do zaburzeń metabolicznych (lipidowych i węglowodanowych), hormonalnych (np. niedobór wzrostu, nadczynność przytarczyc), gospodarki wodno-elektrolitowej, kwasowo-zasadowej (kwasica metaboliczna) i wapniowo-fosforanowej oraz funkcji układu immunologicznego. Obserwuje się u nich nieprawidłowości w układzie sercowo-naczyniowym (m.in. nadciśnienie, kardiomiopatie, zaburzenia rytmu serca), kostnym (osteodystrofia mocznicowa), pokarmowym, ośrodkowym i obwodowym układzie nerwowym oraz niedokrwistości i zaburzenia krzepnięcia (1, 3).

Wskazania do transplantacji wątroby u dzieci istnieją natomiast najczęściej w przypadku chorób cholestatycznych, głównie we wrodzonej niedrożności zewnątrzwątrobowych dróg żółciowych (40-50% pacjentów pediatrycznych) (2, 4, 5). Przewlekłej niewydolności wątroby często towarzyszy żółtaczka, zahamowanie rozwoju fizycznego, niedobory odżywiania (niedobory energetyczno-białkowe, witamin rozpuszczalnych w tłuszczach: A, D, E, K, witamin z grupy B, składników mineralnych i mikroelementów (żelaza, wapnia, fosforu, cynku, magnezu, miedzi i manganu) oraz nadciśnienie wrotne (żylaki przełyku, splenomegalia, hipersplenizm) (2, 6, 7). Zaburzenia odżywiania wynikają zarówno z utraty łaknienia, jak i nasilonego katabolizmu, upośledzonego wchłaniania, ograniczonej syntezy białek w wątrobie, upośledzenia magazynowania glikogenu i nasilenia glukogenezy (6, 7).

Zaburzenia ogólnoustrojowe występujące w okresie niewydolności narządów oraz powikłania obserwowane w okresie potransplantacyjnym np. będące skutkiem stosowanych leków mogą zaburzać przebieg procesu odonotogenezy, a przez to przyczyniać się do występowania nieprawidłowości rozwojowych tkanek zębów u biorców przeszczepów (8, 9).

U dzieci po transplantacji nerki częściej niż w ogólnej populacji obserwuje się opóźnione wyrzynanie zębów, zwapnienia miazgi i obliteracje jam zębowych. Ich główną przyczyną są zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej towarzyszące niewydolności nerek (hipokalcemia, spadek poziomu 1,25 dihydroksycholecalciferolu, wzrost stężenia fosforanów nieorganicznych i poziomu hormonów przytarczyc). Wystąpienie wtórnej nadczynności przytarczyc prowadzi do osteodystrofii nerkowej, której konsekwencją są krzywica kośćca, niedobór wzrostu, niekiedy rozwój tzw. guzów brązowych (brunatnych) oraz patologiczna kalcyfikacja w obrębie tkanek miękkich (8-12). Zaburzenia funkcji nerek, i co za tym idzie zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej, mogą także wystąpić w okresie potransplantacyjnym zarówno u biorców nerek jak i wątroby jako efekt przyjmowania inhibitorów kalcyneuryny. Negatywny wpływ na hemostazę wapniowo-fosforanową ma także przewlekłe leczenie glikokortykosteroidami. Przyczynami zaburzeń odontogenezy u pacjentów po transplantacji wątroby mogą być poza tym żółtaczka i niedobory odżywiania. W tej grupie pacjentów obserwowano przebarwienia zębów, zmętnienia i hipoplazję szkliwa (13). Podobnie jak u biorców wątroby, u pacjentów po transplantacji nerki, mogą także występować objawy niedoborów pokarmowych, a zwłaszcza hipoalbuminemia i hipomagnezemia. Należy pamiętać również o wzroście katabolizmu białek, który towarzyszy leczeniu glikokortykosteroidami (14).

Celem pracy jest określenie rodzaju i częstości występowania nieprawidłowości rozwojowych tkanek zmineralizowanych zębów u pacjentów w wieku rozwojowym po transplantacji wątroby lub nerki.

Badaniami stomatologicznymi objęto 220 pacjentów (średnia wieku 13,14 ±4,25 wieku) po przeszczepieniu wątroby (98 pacjentów) lub nerki (122 pacjentów) poddanych terapii immunosupresyjnej z zastosowaniem cyklosporyny A (n=101), takrolimusu (n=108) lub sirolimusu (n=11). Czas jaki upłynął od transplantacji wynosił od 2 tygodni do 14,5 lat (średnio 3,41 ± 2,5). Wśród biorców narządu znajdowało się 31 dzieci z uzębieniem mlecznym, 40 – z uzębieniem mieszanym i 149 z uzębieniem stałym. Grupę kontrolną stanowiło 70 pacjentów ogólnie zdrowych w wieku od 2,3 do 21,6 lat (średnio 10,8 ± 4,2): 16 dzieci z uzębieniem mlecznym, 24 – uzębieniem mieszanym i 30 – z uzębieniem stałym.

Badania przeprowadzono w warunkach gabinetu stomatologicznego po uzyskaniu zgody pacjenta lub / i jego opiekunów.

W ocenie nieprawidłowości rozwojowych szkliwa posłużono się zmodyfikowanym wskaźnikiem rozwojowych uszk

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.