Kształcenie przeddyplomowe w zakresie chorób błon śluzowych i przyzębia w nawiązaniu do wymagań Unii Europejskiej

Na początku maja b.r. odbyła się II Ogólnopolska Konferencja Okrągłego Stołu w Nałęczowie podczas której, debatowano między innymi nad wytycznymi nauczania stomatologii zgodnie z wymogami Unii Europejskiej.

Program nauczania periodontologii i chorób błony śluzowej jamy ustnej został przedstawiony w jednym z referatów. W niniejszej pracy pragnę przedstawić ważniejsze problemy nauczania przedmiotu oparte o wiedzę pochodzącą z uczelni kilku krajów europejskich takich jak: Anglia, Irlandia, Szwecja, Dania i Węgry.

Program nauczania periodontologii obejmuje wiedzę zarówno teoretyczną jak i kliniczną. Wiedzę teoretyczną studenci winni nabywać na pierwszych latach studiów razem z takimi przedmiotami jak histologia, anatomia czy fizjologia, ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień dotyczących stomatologii, a więc histologii głowy, a w mniejszych zarysach histologii wątroby czy nerek. Nauczanie teoretyczne periodontologii powinno być kontynuowane na dalszych latach studiów w zakresie poszczególnych przedmiotów stomatologicznych. Niezbędne umiejętności podstawowe i wiedza na temat periodontologii powinny więc obejmować przygotowanie teoretyczne, które stanowi podstawę do nabywania umiejętności klinicznych.

Podstawowymi celami nauczania periodontologii jest stworzenie podstaw wiedzy na temat fizjologii i patologii tkanek przyzębia, a następnie zdobywanie umiejętności w zakresie diagnozowania i podejmowania decyzji o właściwym sposobie leczenia chorób przyzębia.

Rozważając powyższe cele tego nauczania student kończący zajęcia z periodontologii powinien wykazać się wiedzą w zakresie: fizjologii i anatomii zdrowego przyzębia, oraz patologii tkanek przyzębia włączając w to cechy histopatologiczne i kliniczne.

Student powinien wykazać się znajomością interreakcji pomiędzy mikroorganizmami bytującymi w kieszonce przyzębnej, a odpowiedzią gospodarza, oraz znajomością mechanizmów obronnych występujących przy rozwoju choroby przyzębia, jak również wpływem miejscowych i ogólnych czynników ryzyka na rozwój i przebieg choroby.

Student powinien wykazać się umiejętnością diagnozowania i różnicowania, oraz formułowania planu leczenie pacjentów z chorobami przyzębia na podstawie przeprowadzonego badania i zarejestrowania danych w czasie choroby. Umieć łączyć leczenie periodontologiczne z całością opieki nad pacjentem i uwzględniać ogólnoustrojowe implikacje diagnozowania i leczenia periodontologicznego.

Nauczanie bezwzględnie powinno obejmować wybrane zagadnienia z epidemiologii chorób przyzębia, profilaktyki, znajomości podstawowego nie chirurgicznego i farmakologicznego leczenia, oraz znać zasady leczenia chirurgicznego. Nie można pominąć również znajomości instrumentarium, oraz podstaw aseptyki. Ważne jest, aby studenci umieli korzystać z naukowej literatury i bieżącego piśmiennictwa.

Wydaje się, że programy nauczania wiedzy teoretycznej w Polsce są podobne do krajów europejskich i sądzę, że są realizowane w podobnym zakresie. Jednak metody nauczania, a także zdobywania tej wiedzy przez studentów są nieco inne. W krajach europejskich studenta obciąża się pracą bardziej niż w Polsce. Być może jest to wynikiem innego systemu nauczania, lub większego zachęcania studentów do zdobywania wiedzy. Studenci powinni mieć możliwość obserwowania i dyskutowania, a także uczestniczenia w badaniach prowadzonych we współpracy z krajowymi lub zagranicznymi ośrodkami. Powinni być również zachęcani do rywalizacji o studenckie nagrody. W europejskich uczelniach takie możliwości stwarza m.in. Problem-Based Learning (PBL), czyli nauczanie oparte na rozwiązywaniu problemów, w toku którego uwzględniamy aspekty klinicznego leczenia pacjentów z chorobą przyzębia. Studenci w PBL, podzieleni są na grupy lub indywidualnie dostają temat do opracowania, który powinni w określonym terminie zaprezentować w formie pisemnej lub ustnej w swojej grupie. Opracowania przygotowują na podstawie artykułów z bieżących czasopism lub internetu. Uzupełniają to zajęcia Podstawowej Opieki Stomatologicznej, podczas których studenci uczą się praktycznych elementów podstawowego leczenia periodontologicznego w ramach PBL, ale w połączeniu z innymi dziedzinami stomatologii. Niezwykle ważne wydaje się nauczanie periodontologii jako składowej zajęć zintegrowanej opieki nad pacjentem. Program ten realizowany jest w naturalny sposób, ponieważ studenci na każdym etapie nauczania mają kontakt z pacjentami periodontologicznymi, zaczynając od kursów podstawowej opieki stomatologicznej, poprzez kliniki zintegrowanej opieki nad pacjentem, oraz w klinice opieki społecznej. Zajęcia te prowadzone są najczęściej na III roku pod opieką nauczycieli na poziomie studiów podyplomowych. Na ostatnim roku studenci zdobywają doświadczenie w interdyscyplinarnym planowaniu leczenia złożonych przypadków poprzez samodzielne zdobywanie wiedzy, po którym mają dostęp do panelu ekspertów z różnych dziedzin włączając periodontologów.

Reasumując wydaje się, że podstawowe koncepcje nauczania, powinny być prezentowane studentom w systemie PBL. Praktyczne elementy leczenia klinicznego powinny być nauczane w podstawowym nauczaniu stomatologicznym zaplanowanym w sposób bardziej tradycyjny. Na dwóch ostatnich latach studiów studenci powinni mieć kontakt z dużą liczbą pacjentów, na których nabierają umiejętności leczenia chorób przyzębia pod opieką pełnoetatowych i zatrudnionych w niepełnym wymiarze specjalistów periodontologów podczas których studenci oceniają pacjentów leczonych nie chirurgicznie i realizują bardziej zaawansowane terapie chirurgiczne pod opieką specjalistów w zakresie periodontologii. Nauczanie periodontologii odbywa się więc podczas wykładów, seminariów i w systemie PBL, ćwiczeniach klinicznych i demonstracjach, które najczęściej dotyczą pokazu zabiegów chirurgicznych czy implantologii.

Co jest uznawane za mocne strony w nauczaniu periodontologii przez ekspertów w tej dziedzinie? Przede wszystkim dobrze wykształcona kadra, zatrudniona w pełnym lub częściowym wymiarze, która optymalnie wykorzystuje czas przeznaczony na zajęcia kliniczne dla studentów. Program zajęć powinien sprzyjać integracji periodontologii w całościowym ujęciu leczenia i pozwalać uniknąć podziałów na specjalizacje w sprawowaniu opieki nad pacjentem.

Aby wyegzekwować wiedzę studenci muszą być oceniani, w związku z tym muszą przejść wszystkie kończące rok akademicki egzaminy, w których periodontologia jest integralnym elementem składowym (lata 1, 2, 3 i 4), studenci mają obowiązek zdać testy umiejętnościowe tzn. egzamin praktyczny ze skalingu wygładzania korzenia i chirurgii periodontologicznej.

Jeżeli chodzi o pro

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.