Analiza kliniczna i laboratoryjna materiału kompomerowego Elan

Pomimo wprowadzania na rynek stomatologiczny nowych, udoskonalonych grup materiałów do rekonstrukcji ubytków zębowych nadal nie ma produktu idealnego, który spełniałby wszystkie wymagania. Kolejne modyfikacje używanych środków odtwórczych są coraz doskonalsze pod względem zachowania parametrów fizycznych i właściwości kosmetycznych, lecz wciąż mają wady, zmuszające do dalszych poszukiwań produktu doskonałego, który nie budziłby zastrzeżeń co do estetyki (kolor, transparencja, refleks świetlny), kształtu anatomicznego oraz adaptacji brzeżnej.

Kolejna, nowa grupa materiałowa, budząca spore nadzieje, określana jest mianem kompomerów lub kompozytów modyfikowanych polikwasem. Ich nazwa została wprowadzona przez Uniwersytet w Zurichu (9, 11). Powstały one z myślą o połączeniu pozytywnych cech kompozytów i szklano-jonomerów. Składają się z silanizowanego szkła barowo-fluorokrzemowego lub strontowo-glinowo-fluorokrzemowego o średnicy cząsteczek 0,2-2,5 mm. Całkowita, procentowa zawartość wypełniacza wynosi 52-60%. Oprócz szkła występują w nich również inicjatory, stabilizatory i pigmenty. Matrycę organiczną stanowią żywice posiadające aktywne grupy funkcyjne kwasowe i akrylatowe: dimetakrylany aromatyczne (Bis GMA), uretanowe (UDMA), alifatyczne (TEGDMA) (12). Proces utwardzania kompomerów przebiega dwuetapowo. Pierwszy – fotopolimeryzacja – gwarantuje odporność, wytrzymałość materiału na warunki w jamie ustnej związane głównie z utratą lub absorbcją wody (2, 15) . Fazę drugą określamy jako chemiczną, kwasową reakcję, charakterystyczną dla każdego szklano-jonomeru. Zachodzi ona dopiero po pewnym czasie pod wpływem absorbcji wody i może trwać bardzo długo, aż do uzyskania maksymalnego poziomu nasycenia wodą. Nie wpływa ona na parametry wytrzymałościowe materiału, lecz determinuje właściwą topografię jonów, co bezpośrednio oddziałuje na odpowiedni mechanizm długoczasowego uwalniania jonów fluorkowych. Wg niektórych obserwacji emisja fluoru z kompomerów jest niższa od wykazywanej przez konwencjonalne cementy szklanojonomerowe ze względu na większą w nich zawartość żywic i mniejszą zdolność do wymiany jonów z tkankami zęba (9). Są jednak doniesienia mówiące o podobnym natężeniu uwalniania przez nie jonów fluorkowych i równie silnym działaniu kariostatycznym jak w przypadku cementów szklano-jonomerowych (4, 11, 12).

Obecnie znane są dwie generacje kompomerów:

– pierwsza – materiały tego typu zbliżone są budową do cementów szklanojonomerowych. Przykładem jest Dyract (De Trey Destsplay Caulk). Jako wypełniacz zawiera on szkło fluoro-krzemowo-glinowo-strontowe i charakteryzuje się przez to niższą wytrzymałością mechaniczną i większą ścieralnością.

– druga – kompomery tej generacji oparte są o szkła fluoro-krzemowo-glinowo-barowe. Posiadają oprócz HEMA, monomery DCDMA, a dodatkowo w ich skład włączono nieorganiczny wypełniacz, charakterystyczny dla materiałów kompozytowych – sferosil. Nie uczestniczy on w reakcji fazy szklanojonomerowej, wypełnia jedynie przestrzenie w oczkach sieci polimerowej. Dodatek sferosilu podnosi znacznie wytrzymałość mechaniczną, nadaje lepsze właściwości optyczne i zmniejsza pochłanialność wody przez materiał. Przykładem kompomerów drugiej generacji jest Compoglass (Vivadent) i Elan (Kerr).

Przeprowadzane były do tej pory badania przydatności klinicznej kompomerów np. za pomocą skali Ryge´a (1, 14). Wykonywano również testy in vitro pozwalające ocenić mikroprzeciek brzeżny w powiększeniu 40-krotnym pod stereomikroskopem, na podstawie testu penetracji barwnika w głąb połączenia szkliwno-materiałowego (9), wyznaczano stopień wytrzymałości na ścinanie ich wiązania z tkankami zęba (8, 9). Określano także doświadczalnie stopień ścieralności kompomerów i oceniano emisję jonów fluoru (17). Wykonano badania pozwalające ocenić poszczególne systemy wiążące i uzasadnić konieczność używania dołączanego ostatnio do zestawów kompomerów wytrawiacza (5).

Autorzy niniejszej pracy postanowili przeprowadzić wszechstronną ocenę nowego, dostępnego na rynku materiału kompomerowego Elan (Kerr). Elan jest jednoskładnikowym kompomerem, w którym średnia wielkość cząsteczek wypełniacza wynosi około 1,4 mm. Zawiera on 13% jonów fluoru. Zaopatrzony jest w jednoskładnikowy system wiążący Opti Bond Solo Unidose Kit, skupiający w sobie jednocześnie cechy primera i adhesivu. Gama barwna obejmuje wszystkie kolory kolornika Vita oraz dodatkowo kolor XL i trzy przyszyjkowe. Elan konfekcjonowany w postaci zestawu podstawowego zawiera: saszetki z materiałem, pistolet do jego aplikacji, system wiążący w wygodnych jednorazowych pojemniczkach, strzykawki z wytrawiaczem.

Dla uzyskania pełnego obrazu zdecydowano się przeprowadzić zarówno ocenę kliniczną jak i laboratoryjną. W badaniach klinicznych wykorzystano skalę Ryge´a (13), gdyż precyzuje ona oddzielnie kryteria jakości powierzchni, kształtu i przylegania brzeżnego. Natomiast w postępowaniu in vitro posłużono się jakościowo-ilościową, barwną analizą mikroskopową i komputerową podłużnych szlifów wypełnionych zębów (9,16).

Do badań klinicznych wybrano grupę 42 pacjentów (25 kobiet i 17 mężczyzn), w wieku od 15 do 68 lat. Przed aplikacją wypełnień przeprowadzano krótki wywiad ogólny i stomatologiczny, badanie zewnątrz- i wewnątrzustne (wybór zębów z defektami próchnicowymi, badanie żywotności miazgi – test termiczny i elektryczny). Ubytki opracowywano wg obowiązujących zasad współczesnej preparatyki, a w przypadkach próchnicy głębokiej stosowano dodatkowo podkład na bazie wodorotlenku wapniowego Life (Kerr), w formie cienkiej dokomorowej warstwy leczniczo-izolacyjnej. Następnie ubytki wypełniano materiałem zgodnie z zaleceniami producenta, zachowując stosowne procedury rekonstrukcyjne dla poszczególnych rodzajów klas. Materiał zakładano warstwami o grubości 2 mm i polimeryzowano każdą z nich przez 40 sek. Wypełnienia opracowywano ostatecznie wiertłami diamentowymi, dyskami fleksyjnymi Sof-Lex (3M) i gumkami polerującymi grubo- i drobnoziarnistymi. W przestrzeniach międzyzębowych stosowano paski polerujące. Ogółem założono 58 wypełnień z materiału Elan (tab. 1).

Badania kontrolne przeprowadzono bezpośrednio po założeniu wypełnień, a następnie po 6 i 12 miesiącach, opierając się na skali Ryge´a. Przed przystąpieniem do ocen odległych, zęby oczyszczano pastą Detartrine (Septodont), osuszano, izolowano od dostępu śliny wałkami ligniny i badano ich żywotność chlorkiem etylu.

Równolegle z obserwacjami klinicznymi rozpoczęto wszechstronną analizę in vitro, stosując modyfikację metodyki własnej (9, 16). Do badania użyto 7 nieuszkodzonych trzonowych i przedtrzonowych zębów ludzkich. Po oczyszczeniu pumeksem utrwalono je w 10% formalinie, przez 24. Po przeprowadzeniu apektomii i hermetyzacji szczytów cementem Agatos (Spofa), przechowywano je w wodzie destylowanej, w temp. pokojowej. W zębach preparowano po jednym ubytku I klasy wg Bla

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.