Ocena stanu uzębienia i zachowań prozdrowotnych dzieci 9- i 14-letnich z okolic Białegostoku. Cz. I. Ogólna ocena higieniczna

© Borgis - Nowa Stomatologia 3/2000, s. 9-12

Grażyna Marczuk-Kolada1, Jolanta Ustymowicz-Farbiszewska2, Wanda Stokowska1, Jan Karczewski2

Próchnica zębów (caries dentium) należy do najczęściej występujących chorób przewlekłych jamy ustnej, a zatem stanowi jeden z głównych problemów stomatologii.
Pomimo wielu pozytywnych tendencji w ograniczaniu występowania i obniżania intensywności tej choroby, odnotowanych w ciągu ostatnich 10-15 lat, próchnica pozostaje schorzeniem nadal bardzo rozpowszechnionym (5, 6, 7, 8). Zalecane przez WHO badania epidemiologiczne dotyczące rozprzestrzeniania i nasilenia próchnicy prowadzone w ostatnich latach oparte są o grupy wiekowe 6, 7, 8, 12, 18 lat w odniesieniu do populacji wieku rozwojowego.
W niniejszych badaniach wybrano do oceny stanu uzębienia i zachowań prozdrowotnych w zakresie higieny jamy ustnej dzieci 9- i 14-letnie uczęszczające do szkół w okolicach Białegostoku. Uzasadnienie wyboru tych grup wiekowych wynikało z faktu, że wcześniejsze analogiczne badania obejmowały również dzieci takich samych grup wiekowych z aglomeracji białostockiej. (10, 16). Jednym z celów pracy było prześledzenie zmian w stanie uzębienia dzieci w dłuższym okresie.
Materiał i metody
Badaniem objęto 135 dzieci 9- i 14-letnich uczęszczających do trzech losowo wybranych szkół gminnych z okolic Białegostoku. Były to szkoły wiejskie w Księżynie i Niewodnicy Kościelnej, nie objęte planową opieką stomatologiczną oraz szkoła w Juchnowcu posiadająca gabinet stomatologiczny funkcjonujący w ograniczonym wymiarze godzin. Zestawienie materiału badawczego przedstawia tabela 1.
Tabela 1. Zestawienie materiału badawczego.
Wiek w latachLiczba badanych 
DziewczętaChłopcyOgółem
9 lat283967
14 lat373168
W wylosowanej grupie dzieci przeprowadzono badanie stomatologiczne uzębienia zgodnie z zasadami zalecanymi przez WHO (13, 14) oraz dokonano oceny, w oparciu o ankietę, poziomu świadomości zdrowotnej w zakresie higieny jamy ustnej.
Stan uzębienia oceniono obliczając frekwencję próchnicy, wyrażoną odsetkiem dzieci dotkniętych chorobą w obu grupach wiekowych. Do oceny intensywności próchnicy zastosowano średnią liczbę PUW i jej składowe (P, U, W), a także u dzieci 9-letnich średnią liczbę puw dla uzębienia mlecznego. Obliczono również wskaźnik leczenia dla zębów stałych obliczony wg wzoru:
    W   
P + W
Wskaźnik leczenia (treatment ratio) jest to stosunek liczby zębów wypełnionych (W) do sumy zębów wypełnionych i zębów z próchnicą czynną (P) (13, 14). Wyniki badania uzębienia wyrażone przy pomocy wskaźnika leczenia i rezultaty badania ankietowego zestawiono w tabelach.
Średnie wartości uzyskane w poszczególnych grupach porównywano testem t-Studenta przy poziomie istotności P <0,05.
Wyniki badań i dyskusja
Frekwencja próchnicy w badanej populacji (tab. 2) była bardzo wysoka, u dzieci 9-letnich wynosiła 88,2%, u dzieci 14-letnich 98,6%.
Tabela 2. Frekwencja próchnicy w badanej populacji.
Wiek w latachFrekwencja próchnicy (%) 
DziewczętaChłopcyOgółem
9 lat89,387,288,2
14 lat97,3100 98,6
W grupie 9-latków wyższa frekwencja próchnicy była u dziewcząt (89,3%), niż u chłopców (87,2%). W grupie badanych 14-latków próchnica występowała u 100% chłopców i 97,3% dziewcząt.
Porównując rozpowszechnienie próchnicy wśród badanych 14-letnich dzieci z okolic podmiejskich z wynikami własnymi wcześniejszych badań podobnej populacji dzieci z terenu Białegostoku stwierdzono, że frekwencja próchnicy jest zbliżona (16). W przypadku 9-latków występuje duża różnica na niekorzyść dzieci wiejskich, u których próchnica zębów jest zdecydowanie bardziej rozpowszechniona, niż u równolatków z Białegostoku.
Porównanie wprost wyników badań wła

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.