Skuteczność wybranych środków przeciwbakteryjnych w leczeniu choroby przyzębia

Według obecnie obowiązującej koncepcji choroby przyzębia płytka bakteryjna poprzez bezpośredni i pośredni efekt toksyczny powoduje zmiany destrukcyjne w dziąśle, ozębnej, cemencie i kości wyrostka zębodołowego. Mikroorganizmami odpowiedzialnymi w największym stopniu za ten proces są Prophyromonas gingivalis, Tanerella forsythensis i Treponema denticola (1). Jednym z celów leczenia periodontitis jest więc skuteczna eliminacja płytki bakteryjnej w trakcie domowych zabiegów higienicznych. Oprócz standardowych przyrządów do higieny jamy ustnej, takich jak szczoteczka i pasta do zębów oraz nitka dentystyczna, dużą popularnością cieszą się roztwory do płukania jamy ustnej o działaniu przeciwbakteryjnym. Idealny środek przeciwbakteryjny powinien skutecznie eliminować bakterie odpowiedzialne za proces chorobowy przyzębia, posiadać możliwie szerokie spektrum działania, nie powodować efektów ubocznych i charakteryzować się przedłużonym działaniem w jamie ustnej. Mimo dużych środków przeznaczanych przez firmy farmaceutyczne na badania w tym kierunku, do chwili obecnej nie udało się zsyntetyzować ani wyizolować związku spełniającego wszystkie te kryteria. Najwięcej spośród prezentowanych założeń spełnia chlorheksydyna, posiada ona jednak szereg niepożądanych działań ubocznych i nie może być stosowana przez dłuższy okres. Alternatywą, aczkolwiek nie tak skuteczną, mogą być związki fenolowe i olejki eteryczne.

Chlorheksydyna należy do bisguanidów i działa bakteriobójczo na bakterie Gram-ujemne, Gram-dodatnie oraz grzyby. Tak szerokie spektrum działania w jamie ustnej wynika prawdopodobnie z obecności hydrofobowych zakończeń cząsteczki chlorheksydyny. Dzięki temu nie tworzy ona w roztworze wodnym kompleksów, a rozprzestrzenia się równomiernie po błonie śluzowej w postaci pojedynczych cząstek, przez co mikroorganizmy są poddane działaniu leku w dużym stężeniu. Chlorheksydyna posiada silny dodatni ładunek jonowy. Cząsteczki leku absorbują więc zarówno do ujemnie naładowanej pelikuli na powierzchni zębów (zapewniając przedłużone do 6-8 godzin działanie preparatu), jak i do bakterii.

Przylegają do błony lub ściany komórkowej powodują, zaburzenie równowagi osmotycznej i w konsekwencji lizę komórki bakteryjnej (2).

Cecha ta jest również przyczyną występowania skutków ubocznych – tworzenia barwnego osadu na zębach, zaburzeń smaku, pieczenia języka. Objawy te nie występują przy odpowiednio krótkim (2-3 tygodnie) stosowaniu preparatu, a ustępują po zaprzestaniu jego stosowania, choć przebarwienia na zębach wymagają profesjonalnego oczyszczenia.

Jednym z powszechnie stosowanych związków zawierających olejki eteryczne jest listeryna. Nazwa preparatu pochodzi od nazwiska twórcy, Josepha Listera. Jest to preparat, w którym głównymi substancjami aktywnymi są olejek eukaliptusowy, tymol i mentol. Z tego powodu listeryna znajduje zastosowanie także w leczeniu halitosis ( nota bene na przykładzie listeryny można omawiać skuteczność oddziaływania reklamy na społeczeństwo; wprowadzenie w latach 20. ubiegłego stulecia w USA kampanii reklamującej listerynę jako środka do leczenia przykrego zapachu z ust nie tylko zwiększyło dochody ze sprzedaży ze 115 tysięcy dolarów rocznie do 8

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.