Aseptyczne przechowywanie materiałów pomocniczych w gabinecie stomatologicznym*

Aseptyka to stosowanie zespołu środków i czynności mających na celu niedopuszczenie do zakażenia lub zanieczyszczenia drobnoustrojami ludzi, powietrza, narzędzi, materiałów, leków i pomieszczeń.

Postępowanie aseptyczne ma na celu ochronę pacjenta przed wprowadzeniem zakażenia z zewnątrz poprzez:

– używanie sterylnych narzędzi,

– właściwą dezynfekcję i sterylizację,

– odpowiednie przechowywanie wyjałowionych instrumentów i materiałów,

– odpowiednie przechowywanie czystych materiałów pomocniczych (1, 2).

Specyfika zabiegów wykonywanych w gabinecie stomatologicznym wymaga szczególnie rygorystycznego przestrzegania zasad aseptyki ze względu na różnorodne instrumentarium, wieloraki charakter zabiegów oraz z uwagi na łatwość przenoszenia się drobnoustrojów z jamy ustnej pacjenta przez bezpośredni kontakt, powietrze, używane sprzęty, narzędzia i materiały.

W gabinecie stomatologicznym na skutek stykania się ze śliną, krwią, niekiedy ropą pacjenta istnieje duże prawdopodobieństwo zakażenia powszechnie występującymi bakteriami takimi jak paciorkowce a-hemolityczne, gronkowce oraz innymi patogenami chorobotwórczymi np.: prątkami gruźlicy, grzybami Candida albicans.Pacjent będący w okresie wylęgania lub będący bezobjawowym nosicielem WZW B, WZW C czy HIV jest potencjalnym źródłem zakażenia gdyż przeniesienie wirusa znajdującego się w ślinie i we krwi poprzez zanieczyszczone instrumentarium jest bardzo prawdopodobne. Przy czym ryzyko zakażenia wirusami zapalenia wątroby typu B i C jest wielokrotnie wyższe od ryzyka zakażenia wirusem HIV. Podobnie istnieje możliwość zakażenia wirusem opryszczki pospolitej i innymi wirusami ( m.in. grypy) szczególnie patogenami chorób zakaźnych u dzieci (1, 3, 4 ).

Kierunek przenoszenia się zakażeń od pacjentów, często pomijany w opracowaniach, to droga powietrzno-kropelkowa. Stąd stomatolog zobowiązany jest do przestrzegania zasad aseptyki by nie dopuścić do zakażenia zarówno na drodze lekarz-pacjent jak i, a może przede wszystkim, pacjent-otoczenie-pacjent. Wszyscy przyjmowani pacjenci powinni być traktowani jako potencjalnie zakażeni. Drogi rozprzestrzeniania się drobnoustrojów chorobotwórczych ilustruje rycina 1 a grubość strzałek obrazuje prawdopodobieństo zakażenia (3, 4).

Nieprawidłowe przechowywanie materiałów pomocniczych może być przyczyną przenoszenia zakażeń na drodze powietrzno-kropelkowej i wtórnie poprzez zanieczyszczenie materiałów osiadającymi drobnoustrojami bez względu na czystość pracy lekarza oraz obecność czynnej asysty pielęgniarskiej.

Zapobieganie rozsiewaniu patogennych drobnoustrojów jest szczególnie istotne w przypadku stosowania urządzeń rozpryskujących wodę, ślinę, krew pacjenta przez co zanieczyszczeniom mikrobiologicznym ulega sprzęt, narzędzia, materiały znajdujące się w najbliższym otoczeniu. W trakcie pracy w promieniu 2-3 metrów od unitu stomatologicznego zanieczyszczenie bakteriami zwiększa się pięciokrotnie (3).

Należy zatem zwrócić uwagę, że narzędzia i pomocnicze materiały medyczne powinny być przechowywane w warunkach wykluczających możliwość wtórnego zanieczyszczenia (4).

Zwracając uwagę na wymogi aseptyki, narzędzia i materiały pomocnicze używanie w praktyce stomatologicznej należy podzielić przyjmując jako kryterium:

? Zachowanie czystości:

– jałowe, sterylne – narzędzia (instrumenty, igły, wiertła itp.),

– czyste – materiały pomocnicze (ślinociągi, końcówki ssaka, klisze rtg, kubki, kalki, wałki, lignina itp.).

? Sposób pakowania fabrycznego:

– pojedynczo (igły, strzykawki),

– w opakowaniach zbiorczych (kubki, ślinociągi, klisze rtg).

Przedstawienie sposobów przechowywania narzędzi i materiałów pomocniczych w gabinecie stomatologicznym ograniczające możliwości rozprzestrzeniania się zakażeń.

Na podstawie wywiadu z personelem medycznym siedemnastu warszawskich gabinetów stomatologicznych oraz ankiety sporządzono zestawienie głównych sposobów przechowywania różnorodnych materiałów pomocniczych niezbędnych w codziennej pracy lekarza stomatologa.

Ankieta uwzględniała miejsce przechowywania (asystor, szafka, unit, szuflada, półka, blat), rodzaj używanych pojemników oraz fakt ich zamknięcia.

Sposób przechowywania narzędzi i materiałów posiadających fabryczne opakowania jednostkowe lub pakowanych w odrębne rękawy ste

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.