Działanie bakterio- i grzybobójcze wybranych płukanek stosowanych w pielęgnacji jamy ustnej – badanie in vitro

Zarówno próchnica zębów jak i choroby przyzębia są chorobami o etiologii bakteryjnej. Drobnoustrojami próchnicotwórczymi są bakterie z gatunków Streptococcus mutans i Lactobacillus acidophilus. Do drobnoustrojów uznanych za patogenne dla przyzębia należą Actinobacillus actinomycetemcomitans, Porphyromonas gingivalis i Tannerella forsythensis, a do potencjalnie patogennych m.in. Prevotella intermedia, Campylobacter rectus, Peptostreptococcus micros, Fusobacterium, Eubacterium i Treponema, a także drożdżaki (1). Wymienione bakterie odkładają się na powierzchniach zębów tworząc biofilm określany mianem płytki bakteryjnej. Podstawową rolę w zapobieganiu próchnicy i chorobom przyzębia odgrywa kontrola płytki. Mechaniczna kontrola płytki nazębnej jest niekiedy nie wystarczająco skuteczna, i zalecane jest dodatkowo stosowanie środków chemicznych. Zdarza się to w przypadku upośledzonych zdolności manualnych, u osób niepełnosprawnych fizycznie lub umysłowo, a także po zabiegach chirurgicznych w obrębie jamy ustnej (2, 3). Celem chemicznej kontroli płytki jest zapobieganie proliferacji drobnoustrojów (środki bakteriostatyczne), bądź też zabijanie drobnoustrojów, zarówno już znajdujących się w biofilmie, jak i przyłączających się (środki bakteriobójcze) (4). Najczęściej stosowanym nośnikiem dla środka chemicznego o działaniu przeciwbakteryjnym jest płukanka. Stosowane są też pasty do zębów, szpreje, roztwory do irygacji, gumy do żucia, pastylki do ssania oraz lakiery (5). Do najczęściej stosowanych środków do chemicznej kontroli płytki należy chlorheksydyna, należąca do bis biguanidów, a także chlorek cetylopirydyny – czwartorzędowy związek amonowy, związki fenolowe np. triclosan, środki utleniające np. woda utleniona, związki fluoru np. połączenie aminofluorków i fluorku cynawego, sole metali, np. cyna, cynk i inne np. heksetydyna (5).

Skuteczność środków do chemicznej kontroli płytki oceniano w badaniach in vitro oraz in vivo. W badaniach in vitro wykorzystano testy bakteriologiczne, oceniające najmniejsze stężenie hamujące (MIC) i najmniejsze stężenie bakteriobójcze (MBC) środków (4). Celem pracy była ocena in vitro bakterio- i grzybobójczego działania ośmiu płukanek stosowanych do domowej higieny jamy ustnej, w odniesieniu do wybranych gatunków bakterii i grzybów najczęściej spotykanych w próchnicy zębów i zapaleniu przyzębia.

Badane płukanki przedstawiono w tabeli 1. Działanie bakterio- i grzybobójcze płukanek oceniano w stosunku do szczepów wzorcowych następujących drobnoustrojów: Streptococcus mutans CIP 103220T, Lactobacillus acidophilus CIP 7316T, Fusobacterium nucleatum CIP 101130T, Prevotella intermedia CIP 103607 i Actinobacillus actinomycetemcomitans CIP 52109 oraz Candida albicans IP 4872, pochodzących ze zbiorów l´Institut Pasteur (Paryż).

Zawiesiny bakteryjne przygotowano bezpośrednio przed użyciem w jałowej wodzie destylowanej w stężeniu 10⁸-10⁹ bakterii/ml, natomiast C. albicans - w stężeniu 10⁷/ml. Aktywność bakteriobójczą i grzybobójczą oznaczono metodą „rozcieńczenia – neutra

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.