Czynniki etiologiczne próchnicy w uzębieniu mlecznym dzieci w wieku 3 i 4 lat. Badania kliniczne i ankietowe*

Badania ankietowe umożliwiają zebranie informacji o nawykach żywieniowych i higienicznych dziecka w połączeniu z czynnikami środowiskowymi oraz pozwalają na ustalenie zaniedbań, które mogą być istotnymi lub potencjalnie istotnymi czynnikami ryzyka próchnicy, co w przyszłości może być przydatne w opracowywaniu odpowiednich dla populacji programów profilaktycznych oraz ukierunkowaniu skutecznego leczenia (1, 2). Zagadnieniem wpływu czynników etiologicznych na stan zębów mlecznych zajmowało się wielu autorów krajowych i zagranicznych (3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19). Badania czynników etiologicznych próchnicy obejmowały zarówno dzieci, u których nie stwierdzano ubytków próchnicowych, jak i dzieci z uzębieniem próchnicowym (8, 20, 21). Na podstawie wielu badań przeprowadzonych przez autorów nad etiologią próchnicy, ustalone zostały istotne czynniki ryzyka, do których należą między innymi: termin pierwszego ząbkowania, sposób karmienia, częste choroby dziecka i związane z tym podawanie leków w postaci słodkich i lepkich syropów, obfite słodzenie potraw i napojów, karmienie i pojenie dziecka w czasie snu nocnego, przekąski i spożywanie cukru między posiłkami oraz zaniedbania higieny jamy ustnej (1, 6, 8, 9, 22). W pracy w oparciu o badania kliniczne dzieci i badania ankietowe matek postanowiono ocenić, które z czynników ryzyka próchnicy mają istotny wpływ na uzębienie mleczne dzieci 3-4-letnich w badanej populacji.

Cel pracy obejmował ocenę wpływu czynników etiologicznych próchnicy na uzębienie mleczne dzieci w wieku od 3 do 4 lat w trzech grupach nasilenia próchnicy w oparciu o badania kliniczne uzębienia mlecznego dzieci oraz ankietowe matek i opiekunów dzieci.

Badaniem objęto populację 240 dzieci obojga płci w wieku od 3 do 4 lat z pięciu warszawskich przedszkoli w dzielnicy Śródmieście. Przeprowadzono badania kliniczne stanu zdrowotnego uzębienia mlecznego oraz badania ankietowe matek. W badaniach klinicznych u każdego dziecka obliczono średnią liczbę zębów objętych procesem próchnicowym (puw_z). W zależności od wartości liczby puw_z badaną populację podzielono na 3 grupy (A, B, C) po 80 dzieci:

Grupa A: 0 z<5 – mała intensywność próchnicy.

Grupa B: 5 = puw_z<10 – średnia intensywność próchnicy.

Grupa C: puw_z =10 – duża intensywność próchnicy.

W badaniach ankietowych uwzględniono 11 pytań kierowanych do matek i opiekunów dzieci, które dotyczyły czynników takich jak: wiek i poziom wykształcenia matki, termin pierwszego ząbkowania u dziecka, czas karmienia naturalnego, liczba posiłków i przekąsek w ciągu dnia, spożywanie słodkich napojów i przekąsek między posiłkami, karmienie i pojenie dziecka podczas snu nocnego, oczyszczanie zębów dziecka i częstość szczotkowania zębów, stosowanie profilaktyki fluorkowej, częstość zapadania na choroby i związane z tym przyjmowanie leków mogących wpłynąć m.in. na odczyn śliny (tab. 1).

Wyniki badań ankietowych dotyczące częstości występowania etiologicznych czynników ryzyka próchnicy wykazały różnice zależne od stopnia nasilenia próchnicy w uzębieniu dzieci (tab. 2).