Udział onkogennych wirusów HPV w etiopatogenezie leukoplakii jamy ustnej

Głównymi czynnikami etiologicznymi leukoplakii są: palenie tytoniu, picie alkoholu, przewlekłe urazy, reakcje elektrogalwaniczne pomiędzy różnymi metalami obecnymi w jamie ustnej oraz przewlekłe spożywanie nadmiernie gorących, czy pikantnych pokarmów (1, 2, 4, 16). Wymienione powyżej czynniki sprzyjające rozwojowi omawianej patologii nie tłumaczą wszystkich opisywanych jej przypadków. Jednoczesne występowanie ich nie jest warunkiem wystarczającym do rozwoju leukoplakii. Należy zatem traktować omówione czynniki raczej jako promujące a nie przyczynowe. Obecnie podkreślana jest rola udziału onkogennych wirusów HPV typ 16, 18 lub antygenów pochodzących z ich kapsydów w powstawaniu i ewentualnej transformacji nowotworowej leukoplakii (4, 5, 6, 7, 8, 9). Jednoczesna infekcja wyżej wymienionymi wirusami natrafiająca na podatne podłoże osłabionego czynnikami promującymi organizmu prowadzi do rozwoju leukoplakii. Jej forma zaś zależy od rodzaju wirusa i zmian pierwotnie występujących na błonie śluzowej.

Na błonie śluzowej wg Pottera pod wpływem czynników genetycznych i zewnętrznych rozwija się leukoplakia z cechami hyperplazji, a następnie w wyniku dalszego działania kancerogenów pojawia się dysplazja małego, średniego i dużego stopnia. Jednym z przykładów mutacji i zmiany sekwencji nukleotydów w komórkach nowotworowych jest mutacja klonów genu p53. Taki gen wykryto w marginesach chirurgicznie pobieranych wycinków tkanek u chorych z rakiem jamy ustnej, gdzie obraz histopatologiczny był negatywny. Gen kodujący to białko znajduje się w chromosomie17p13.1. Składa się z 11 eksonów kodujących jądrową fosfoproteinę o masie 53 kDa i długości ok. 375 aminokwasów. Białko uczestniczy w regulacji cyklu komórkowego i różnicowaniu komórki, działa supresyjnie na nadmierną proliferację komórki i nowotworzenie. Hamuje wzrost i różnicowanie komórek przez blokowanie uszkodzonych komórek w fazie G1/S cyklu komórkowego, co umożliwia naprawę lub apoptozę uszkodzonych komórek. Komórki wykazujące ekspresję zmutowanego genu nie blokują fazy G1/S cyklu komórkowego i tracą zdolność regulowania wzrostu komórki. Dochodzi do nieograniczonego wzrostu komórki i transformacji nowotworowej komórki (9, 10).

Mutacje takie zaobserwowano w nowotworach złośliwych jelita grubego, szyjki macicy, płuc, przełyku i prostaty (9).

Celem pracy była ocena występowania poszczególnych grup wirusów HPV w zmianach o charakterze leukoplakii homogennej na błonie śluzowej jamy ustnej.

Badaniem objęto 10 osób (czterech mężczyzn i sześć kobiet), które zgłosiły się do Zakładu Chorób Błony Śluzowej i Przyzębia z powodu białych zmian na błonie śluzowej jamy ustnej. Średnia wieku badanych osób wynosiła 51,5 lat (od 35 do 60 roku życia). Wszystkie badane osoby były ogólnie zdrowe, nie przyjmowały na stałe żadnych leków i nie cierpiały z powodu przewlekłych schorzeń. Badanie kliniczne przeprowadzano w sztucznym oświetleniu oceniając wzrokiem i dotykiem błonę śluzową jamy ustnej. Do zaszeregowania zaobserwowanych patologii stosowano klasyfikację Pindborga. We wszystkich obserwowanych przez nas przypadkach zmiany występujące na błonie śluzowej jamy ustnej zakwalifikowano jako leukoplakię homogenną. Pacjenci po postawieniu diagnozy poddawani byli rutynowemu postępowaniu higienizującemu jamę ustną. Obejmowało ono wykonanie skalingu i instruktaż higieny jamy ustnej. U dwóch pacjentów ze stwierdzonymi ostrymi, traumatyzującymi błonę śluzową krawędziami zębów wygładzono ich powierzchnię.

Po przeprowadzeniu wstępnego postępowania redukującego wpływ miejscowych czynników usposabiających od wszystkich osób pobrano materiał do badania w postaci wymazu do testu HC (Hybrid Capture). Test ten ma na celu identyfikację wirusów wysokiego ryzyka odpowiadających za najczęstsze przemiany onkogenne w nabłonku błony śluzowej jamy ustnej. Opiera się on na wykrywaniu wirusowego DNA za pomocą przeciwciał monoklonalnych skierowanych przeciwko hybrydom: komplementarne RNA-DNA określonych typów wirusa. Wymazy z błony śluzowej do testu HC pobierano sterylną szczoteczką dołączoną do zestawu. Stosowano test HC (Hybrid Capture II HPV Test – firmy Digine) oceniając występowanie wirusów HPV wysokiego ryzyka – typ 16, 18, 31, 33, 35 oraz HPV niskiego ryzyka – typ 6, 11, 42, 43, 44.

We wszystkich przypadkach stwierdzonej leukoplakii pobierano również wycinki zmienionej patologicznie błony śluzowej jamy ustnej. Technika pobrania materiału tkankowego uwzględniała uzyskanie fragmentu błony śluzowej klinicznie wykazującego cechy leukoplakii oraz okolicznej makroskopowo niezmienionej tkanki. Wycinki z błony śluzowej pobierano w znieczuleniu miejscowym, przechowywano w soli fizjologicznej w temp +

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.