Ocena częstości występowania zaburzeń czynnościowych narządu żucia w grupie studentów stomatologii – w badaniach porównawczych*

Zaburzenia czynnościowe układu ruchowego narządu żucia i choroby stawu skroniowo-żuchwowego (temporomandibular disorders TMD) – jak wynika z raportów WHO – stanowią trzecie, najczęstsze schorzenie układu stomatognatycznego po próchnicy i chorobach przyzębia. Coraz częściej obserwowane występowanie zaburzeń o wieloprzyczynowej etiologii w populacji dorosłych osób było i jest przedmiotem wielu badań epidemiologicznych (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9). Prace dotyczą oceny układu stomatognatycznego, zmienności czynników morfologiczno-czynnościowych oraz psychoemocjonalnych pacjentów różnych środowisk. Podkreśla się efekt braku pełnych mechanizmów przystosowawczych niektórych elementów narządu żucia – stawów skroniowo-żuchwowych, mięśni żucia, zębów i przyzębia wobec działających na te tkanki bodźców. Ogólnie przyjęto pogląd, że powoduje to wystąpienie zaburzeń w obrębie układu stomatognatycznego w postaci parafunkcji, dysfunkcji czy mioartropatii (TMD). Rodzaj zaburzenia uzależniony jest od warunków genetycznych, psychogennych i/lub środowiskowych co może mieć związek z ich częstszym występowaniem u mieszkańców środowisk wielkomiejskich. Wzrastający poziom stresów prowadzi do pojawienia się, zapoczątkowania i następnie do zwiększenia intensywności i częstości występowania u pacjentów szkodliwych nawyków ruchowych narządu żucia – parafunkcji czy bruksizmu. Czynniki psychoemocjonalne z mózgu przez układ nerwowo-mięśniowy (połączenie OUN za pomocą układu gamma z wrzecionami mięśniowymi) zwiększają możliwości powstawania skurczów mięśni typu odruchowego. Niektóre grupy mięśni pracują intensywniej, co z czasem wytwarza patologiczny model czynnościowy narządu żucia i powoduje wystąpienie szeregu zaburzeń objawów bezbólowych (dźwiękowych, ruchowych) oraz bólowych (okresowych lub stałych) określanych mianem dysfunkcji czy mioartropatii (10, 11, 12, 13, 2, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 9).

Ocena zależności między zaburzeniami zwarcia i nieprawidłową okluzją, a występowaniem parafunkcji i objawów dysfunkcji układu ruchowego narządu żucia jest szczególnie znacząca gdy obejmuje populację osób dorosłych, z pełnymi łukami zębowymi lub niewielkimi brakami zębów. Dobór osób młodych do badań epidemiologicznych pozwala ponadto na wykluczenie ważnych etiologicznie czynników dysfunkcji w postaci rozległych braków zębowych, periodontopatii oraz ich skutków.

Celem przeprowadzonych badań było porównanie wyników ostatnich badań z uprzednio opublikowanymi, a dotyczącymi oceny stanu układu stomatognatycznego, aby ocenić tendencje, zmienność i częstość występowania zaburzeń czynnościowych i morfologicznych (6).

Badania przeprowadzono w dwóch etapach w latach 1997-1999 (grupa I) oraz w latach 2000-2002 (grupa II).W każdej serii badań materiał stanowiła grupa 300 studentów – łącznie 600 osób. W obydwu grupach odsetek kobiet i mężczyzn był porównywalny (71% kobiet i 29% mężczyzn – grupa I i odpowiednio 70% i 30% – grupa II). Wiek pacjentów badanych wahał się w granicach 20-28 lat.

Przeprowadzono badania ankietowe i kliniczne. Zbadano: stan uzębienia i warunki okluzyjne (ryc. 1a) notując rodzaj braków zębowych, klasę Angle´a oraz kontakty zębów antagonistycznych w trzech pozycjach. Oceniano stan i funkcje układu ruchowego narządu żucia (mięśni i stawów skroniowo-żuchwowych). Występowanie parafunkcji (bruksizmu) w obrębie układu stomatognatycznego stwierdzano na podstawie wywiadu, ankiety oraz oglądania powierzchni zębów (tarczki starcia). Oceniono zakresy, tor i harmonijność ruchów żuchwy we wszystkich płaszczyznach oraz synchroniczność i symetrię ruchu wyrostków stawowych żuchwy. W wywiadzie i badaniu klinicznym określono występowanie objawów bólowych w obrębie mięśni żucia i okolicy stawów skroniowo-żuchwowych oraz okresową lub stałą obecność objawów akustycznych – trzasków i trzeszczeń podczas odwodzenia i przywodzenia żuchwy (ryc. 1b). W wybranych przypadkach stwierdzonych zaburzeń zlecone były specjalistyczne badania radiologiczne stawów skroniowo-żuchwowych (wg wskazań stosowano klasyczną tomografię, CT, RM) (ryc. 2a, b).

Postępowanie lecznicze w przypadku zaburzeń w obrębie narządu żucia oparto na zalecaniu indywidualnej terapii wg ogólnie przyjętych metod (21, 22, 12, 2, 23, 16, 24, 25, 26, 27, 28, 20). Indywidualna terapia obejmowała korektę okluzji, mioterapię, zab

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.