Związek masy kostnej żuchwy ze stanem mineralizacji szkieletu na podstawie piśmiennictwa

Zagadnieniom związanym z osteopenią i osteoporozą poświęca się aktualnie wiele uwagi. W układzie kostnym człowieka zachodzi z wiekiem stała, fizjologiczna utrata tkanki kostnej. Utrata ta zaczyna się około 35 roku życia po osiągnięciu szczytowej masy kostnej i przebiega z różnym nasileniem. Kobiety tracą z wiekiem więcej tkanki kostnej niż mężczyźni, szczególnie po menopauzie, kiedy to utrata tkanki kostnej z 1-2% rocznie może wzrosnąć nawet do 10% rocznie (1). Może to być przyczyną złamań atraumatycznych, będących często pierwszym objawem osteoporozy. Osteoporoza jest najczęstszą układową chorobą metaboliczną szkieletu charakteryzującą się: zmniejszeniem ilości tkanki kostnej, zaburzeniami w architektonice tkanki kostnej oraz – w konsekwencji – wzrostem jej łamliwości i podatności na złamania (2). Typowe złamania osteoporotyczne występują w obrębie kości przedramienia, kręgów i nasady bliższej kości udowej. Te części szkieletu są również częstym miejscem pomiaru gęstości mineralnej kości (bone mineral density – BMD) będącej najistotniejszym czynnikiem ryzyka osteoporozy (3). Obecnie BMD ocenia się najczęściej za pomocą dwuwiązkowej absorpcjometrii rentgenowskiej (dual energy X-ray absorptiometry – DXA) zwanej „złotym standardem” densytometrii, rzadziej za pomocą ilościowej tomografii komputerowej (quantitative computed tomography – QCT) oraz do rzadko już stosowanych należą metody fotonowe jedno- bądź dwuwiązkowe (single/dual energy photon absorptiometry – SPA, DPA). Stan szkieletu ocenia się także z powodzeniem wykorzystując ilościową metodę ultradźwiękową (quantitative ultrasound – QUS), która - w przeciwieństwie do wyżej wymienionych – pozbawiona jest promieniowania jonizującego (3).

Pierwsze obserwacje o związku osteoporozy z utratą tkanki kostnej w obrębie kości twarzoczaszki poczyniono w 1960 roku (4). Chociaż nie wszystkie badania potwierdziły istnienie tego związku, to Hildebolt w swoim artykule przeglądowym podkreśla, że związek ten istnieje (5). Potwierdzeniem tego było także zorganizowanie w sierpniu 1992 roku w USA Warsztatów na Temat Związku Osteoporozy z Utratą Tkanki Kostnej w Obrębie Układu Stomatognatycznego (5).

Wydaje się, że żuchwa, będąc częścią szkieletu, narażona jest, podobnie do innych kości, na utratę tkanki kostnej z wiekiem oraz czynnikami ogólnoustrojowymi (znane choroby lub leki zakłócające metabolizm tkanki kostnej) i miejscowymi (6).

Żuchwa zbudowana jest głównie z istoty zbitej stanowiącej nawet 79-89% całkowitej masy kostnej w obrębie trzonu (6). Po 50 roku życia obserwuje się stały ubytek istoty zbitej żuchwy, powodujący jej ścieńczenie i wzrost porowatości. Ubytek ten jest zależny od płci i wieku, przy czym żuchwy u kobiet mają mniejsze rozmiary i mniejszą masę kostną niż żuchwy u mężczyzn (5, 6, 7). Ilość istoty beleczkowej w żuchwie jest natomiast niewielka. Ilość ta wykazuje indywidualną zmienność i nie zależy od wieku i płci tak, jak ilość istoty zbitej żuchwy (6). d´Amelio i wsp. (8) oceniali BMD żuchwy u 58 dzieci w wieku od 15 miesięcy do 14 lat. Wykazano znamienną i dodatnią korelację BMD żuchwy z wiekiem, wyższą u dzieci z uzębieniem mlecznym, niższą z uzębieniem mieszanym. Nie wykazano różnic w wartościach BMD

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.