Prognozowanie występowania próchnicy u dzieci w oparciu o wieloaspektową analizę czynników ryzyka – część II

Próchnica wczesnego dzieciństwa cechująca się występowaniem zmian próchnicowych w zębach u dzieci w wieku 1-1,5 roku pozostaje w ścisłym związku z etiologią tej choroby. Jednakże u małych dzieci istnieją dodatkowe czynniki ryzyka, związane z tą grupą wiekową. Obejmują one wczesną kolonizację przez bakterie Streptococcus mutans jamy ustnej, a częste karmienia i pojadanie stwarza środowisko sprzyjające wzrostowi i dominacji tych drobnoustrojów w płytce nazębnej (1, 2, 3, 4, 5).

Wiele badań potwierdziło, że źródłem infekcji bakteriami S. mutans jamy ustnej dziecka jest głównie matka, jako pierwotny opiekun niemowlęcia. Mogą one zasiedlać jamę ustną już u niemowląt w początkowym okresie wyrzynania się zębów. Najbardziej krytyczny czas dla kolonizacji przez S. mutans występujący między 19-31 miesiącem życia określany jest okienkiem infekcyjnym. Zakres okienka infekcyjnego dla S. mutans może się przesuwać w różnych okolicznościach zależnych od fluorkowania wody pitnej, wskaźników próchnicy u opiekunów, sposobu i jakości odżywiania niemowląt i małych dzieci (1, 6, 7, 8, 9, 10).

Wydaje się, że wielu autorów zbyt dużą wagę przypisuje temu pojedynczemu parametrowi, jakim jest obecność bakterii S. mutans, w ocenie podatności na próchnicę. Jednakże rozpatrywanie liczebności drobnoustrojów próchnicotwórczych w powiązaniu z innymi czynnikami ryzyka pozwala zweryfikować poziom wrażliwości i specyficzności tego testu w danej populacji (5, 11, 12).

Problem oceny ryzyka próchnicy wczesnej u dzieci interesuje wielu badaczy w różnych aspektach. Jedni kwalifikują dzieci do grupy ryzyka na podstawie wybranego elementu, inni natomiast przeprowadzają dokładną analizę poszczególnych czynników etiologicznych (2, 5, 10, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21).

Celem niniejszej pracy było podsumowanie analizy czynników ryzyka zachorowania na próchnicę na podstawie badań dzieci w wieku 12-48 miesięcy oraz kobiet ciężarnych i ich nowo narodzonych dzieci.

Badaniami objęto 131 dzieci w wieku 1-4 lata, które uczęszczały do żłobków i przedszkoli, pochodziły z domu dziecka oraz zgłaszały się do Zakładu Stomatologii Dziecięcej IS AM w Łodzi. Badania ankietowe na podstawie specjalnie opracowanej karty dotyczyły danych środowiskowych, zwyczajów żywieniowych, wyrzynania zębów, przeprowadzanych zabiegów higienicznych i stosowanej dotychczas profilaktyki fluorkowej.

Badania kliniczne w oparciu o przygotowaną kartę obejmowały ocenę intensywności próchnicy oraz stopnia zaawansowania zmian próchnicowych w poszczególnych zębach na podstawie opracowanego przez siebie wskaźnika, który został opisany w I części pracy. Suma punktów poniżej 20 odpowiada I° zaawansowania próchnicy; 21-40 punktów II°; powyżej 41 punktów III°. Stan higieny jamy ustnej oceniano na podstawie dostosowanego do uzębienia mlecznego wskaźnika Green´a i Vermillion´a. U wszystkich dzieci przeprowadzono badanie mikrobiologiczne śliny, wykorzystując testy Dentocult SM i LB, które stanowiło uzupełnienie analizowanych dotychczas czynników przewidywania próchnicy.

Po szczegółowym przeanalizowaniu wszystkich objętych badaniem czynników ryzyka, których wyniki przedstawiono w I części pracy, podjęto próbę zestawienia ich, w celu kompleksowego określenia zagrożenia chorobą próchnicową małych dzieci (tab. 1). Każdej ocenianej pozycji została przyporządkowana odpowiednia skala ocen. Na podstawie średniej arytmetycznej i mediany punktacji czynników ryzyka, u dzieci bez próchnicy i z próchnicą, wyłoniono zakresy według których kwalifikowano dzieci do odpowiedniej grupy ryzyka.

Drugą grupę badanych stanowiło 60 kobiet ciężarnych w wieku 17-40 lat, które przebywały w Klinice Patologii Ciąży Akademii Medycznej w Łodzi w latach 1997-99. Stomatologiczne badania kliniczne wykonano w oparciu o komputerową kartę badania epidemiologicznego zgodnie z zaleceniami WHO. Oceniano intensywność próchnicy (PUW) oraz potrzeby w zakresie leczenia zachowawczego i protetycznego. Stan przyzębia oceniano za pomocą Wskaźnika Potrzeb Leczniczych Przyzębia (CPITN). Następnie wykonano u pacjentek badania bakteriologiczne śliny pod kątem liczebności drobnoustrojów próchnicotwórczych Streptococcus mutans i Lactobacillus sp. przy użyciu testów Dentocult SM i LB (Vivadent).

Ze wszystkimi pacjentkami przeprowadzano rozmowę uświadamiającą potrzebę dbałości o zdrowie jamy ustnej, gdyż nie leczona próchnica i zmiany patologiczne w przyzębiu mogą mieć wpływ na stan uzębienia przyszłego dziecka. Następnie udzielono instruktażu w zakresie higieny jamy ustnej, odżywian

To jest tylko fragment artykułu. Aby przeczytać całość, przejdź do Czytelni medycznej.